Jeltsin raakt recht van ontslag kwijt

De Russische premier Jevgeni Primakov heeft zijn macht vrijdag versterkt ten koste van die van de zieke president Jeltsin. Die heeft zijn grondwettelijke recht om de regering te ontslaan de facto opgegeven.

Dat is de uitkomst van een buitengewone zitting, vrijdag, van de Russische Veiligheidsraad. Het veelbesproken ontwerp-stabilisatiepact, een politiek bestand om de loopgravenoorlog tussen de Doema, de regering en het Kremlin te beslechten, is aangenomen, aldus de Kremlin-stafchef Nikolaj Bordjoezja na afloop.

Het pact ontneemt de aftakelende Jeltsin het recht om tegen de wil van het door communisten gedomineerde parlement zijn premier te ontslaan. Deze meesterzet van Primakov lijkt het voorlopige sluitstuk van een week waarin de vroegere chef-spion een riskante aanval opende op het zakenimperium van ,,Ruslands machtigste schaduwpoliticus'' Boris Berezovski, door velen beschouwd als de man die Jeltsin vorig jaar tweemaal heeft aangezet tot ontslag van zijn regering.

Gewapende commando's van de anti-terreurbrigade Alpha zijn al vier dagen bezig met huiszoekingen in kantoren die direct of indirect in verband staan met Berezovski. Een half jaar lang is Primakov elke radicale maatregel uit de weg gegaan, maar nu voelt hij zich kennelijk sterk genoeg om zijn tegenstanders aan te pakken. Geheel in Sovjet-stijl werd maandag de procureur-generaal gedwongen zijn ontslag ,,om gezondheidsredenen'' in te dienen, waarna er een beerput is opengegaan: van de vondst van audio- en videobanden met afgeluisterde gesprekken van de presidentsdochter tot de mysterieuze verdwijning van Aeroflot-inkomsten naar een Zwitsers bedrijf van Berezovski.

Donderdag werd bekend dat de Centrale Bank tussen 1993 en 1998 vijftig miljard dollar aan staatsreserves aan een obscuur bedrijfje op het Kanaaleiland Jersey had toevertrouwd, terwijl minister van Binnenlandse Zaken Stepasjin vrijdag beweerde dat er de afgelopen tien jaar 150 tot 180 miljard dollar ,,illegaal uit Rusland is gesmokkeld''. De onthullingen komen nadat de Doema vrijdag de begroting voor 1999 met een overweldigende meerderheid heeft aangenomen, hoewel dat document volgens het Internationale Monetaire Fonds gespeend is van iedere realiteitszin. Een IMF-delegatie vertrok vrijdag uit Moskou zonder dat de terugbetaling van Ruslands miljardenschuld was geregeld.

Aan het begin van de cruciale zitting van de Russische Veiligheidsraad onderstreepte Primakov hoe instabiel de toestand in het land is. ,,De hele wereld kijkt naar ons en vraagt zich af: waarheen drijft Rusland af?'' Hij kondigde ,,buitengewone, maar niet ongrondwettige maatregelen'' aan tegen corruptie en politiek extremisme, bedoeld om Rusland naar rustiger vaarwater te loodsen.