Hypotheekhuiveringen (1)

Meerdere lezers worstelen met een hypotheek. Aan de ene kant lokt dat enorme bedrag dat je tegenwoordig mag lenen tegen een opvallend lage rente. Daardoor lijkt het alsof alles binnen ieders bereik is, lijkt een hypotheek op een democratisch recht. Daartegenover knaagt de onzekerheid van een grote schuld. Iedereen leent toch? Zit het wel goed?

Nee, het zit nooit goed als je uit vrije wil tot je nek in de schulden zit: je moet toch een keer aflossen en bovendien alsmaar rente betalen, die je daarna gelukkig van je belastbare inkomen mag aftrekken. Weliswaar is de rente voor nieuwe hypotheken niet hoog, maar daar staat als minpunt tegenover dat de prijzen van huizen zo hoog zijn opgelopen dat het rentevoordeel niet opweegt tegen de koopprijzen, wat een vorm van (forse) inflatie is.

Mensen zijn van nature optimistisch. Dat is een waardevolle eigenschap, want je blijft er gezond bij. Helaas rekent de werkelijkheid niet in optimisten en pessimisten, maar trekt zijn eigen baan. Er kan veel (financieel) vervelends gebeuren in een mensenleven, en dan komt een hoge hypotheekschuld ongelegen.

Enkele voorbeelden. Minder inkomen ontvangen dan verondersteld door diverse oorzaken (onder meer werkloosheid, ziekte, ontslag, faillissement), waardoor de maandlasten moeilijker zijn op te brengen en het belastingvoordeel van de rente ook nog vermindert. Verhuizen naar een andere plaats, met de nodige rompslomp rond het eigen huis en de hypotheek. Gaan scheiden, of overlijden. En niet te vergeten: de geplande invoering van het nieuwe belastingsysteem per 1 januari 2001.

Dit zijn zaken waar je over moet nadenken voor je een hoge hypotheek afsluit. Je bent en blijft zelf verantwoordelijk voor je schulden. Veel mensen bekijken in hun onschuld alleen of ze de maandlasten kunnen opbrengen. Van belang is ook of je met schulden weet om te gaan. Een persoonlijke financiële situatie kan zo sterk zijn, dat een miljoen niets uitmaakt. Maar als je twijfelt, uitgebreid moet rekenen en links en rechts advies vragen, dan is het misschien tijd voor een bezinning. Hierna volgt een selectie uit veel gestelde vragen.

De geldverstrekker (hypotheek-nemer) wil mij (hypotheekgever) maximaal viermaal mijn jaarsalaris lenen. Dus 400.000 gulden bij een jaarinkomen van een ton. Is dat realistisch? Dat hangt af van iemands financiële situatie en inkomensvooruitzichten. Als je in de komende vijftien jaar twee ton erft of een glanzende carrière maakt, is er geen vuiltje aan de lucht. Viermaal is aan de hoge kant.

De hypotheekbank stelt voor om mijn nu bijna vijf jaar lopende spaarhypotheek (hypotheek plus gekoppelde aflosverzekering) op te zeggen en om te zetten in een hoge beleggingshypotheek. Dat is een hypotheek plus beleggingsverzekering waarvan de premies worden belegd in een gemengd beleggingsfonds, waarin ook mijn eigen vermogen wordt gestort. Is dat verstandig? Nee, je kan dat eigen vermogen ook in je huis stoppen en minder hypotheek nemen.

Leidt het opzeggen (afkopen) van een spaarverzekering (als onderdeel van een spaarhypotheek), die bijna vijf jaar loopt, tot belastingheffing en hoeveel? Ja, als het afkoopbedrag de som van de betaalde premies overschrijdt, betaal je de normale belasting over het positieve verschil (de renteopbrengst) tussen die twee bedragen.

Haalt een gemengd (mix) beleggingsfonds (aandelen, obligaties, onroerend goed, contant geld) gekoppeld aan een beleggingsverzekering (ter aflossing van een beleggingshypotheek) gemiddeld 7 procent rendement per jaar? Ja, zelfs meer in de afgelopen jaren. Maar dat is verleden tijd, het gaat om de komende jaren.

Adviseert u een storting in een gemengd fonds, aandelenfonds (bij een beleggingshypotheek), of iets anders? In deze rubriek staan geen adviezen, hooguit suggesties en meningen. Iets anders: liefst geen beleggingshypotheek, waarin het aflosdeel in een verzekering zit en daardoor allerlei (fiscale) beperkingen kent die het geheel doen lijken op een fiscaal korset.

In het nieuwe belastingsysteem verdwijnt waarschijnlijk het dubbele belastingvrije bedrag (basisaftrek) voor een (echt)paar. Betekent dit voor mij als kostwinner dan geen sterke koopkrachtdaling? Ja, maar daar staat tegenover dat de belastingtarieven dalen. Er blijft daarom mogelijk meer besteedbaar inkomen over.

Zal de aftrekbaarheid van de hypotheekrente in de toekomst blijven bestaan? Zal er een maximum aftrek komen en zal de hoogte van de dan lopende renteaftrek intact blijven?

Het is onwaarschijnlijk dat de aftrek voor het eigen woonhuis verdwijnt, omdat het een (financiële en maatschappelijke) eerste levensbehoefte is. Wel kan de aftrekbaarheid beperkt worden, om al te grote verschillen te beperken en fiscale constructies uit te bannen. Het zit er niet in dat bij een eventuele beperking de dan lopende renteaftrek buiten schot blijft.

Bij de invoering van het nieuwe belastingsysteem en daarin geplande daling van de loon- en inkomstenbelasting, vermindert overigens het voordeel van de renteaftrek: je moet een groter deel (afhankelijk van het huidige belastingpercentage tot 20 procent) zelf betalen. Ook de aftrekbaarheid van de hypotheekrente voor de tweede woning staat op de tocht, als zijnde geen financiële eerste levensbehoefte. (wordt vervolgd)