de minister-president

Microsoft-directeur Bill Gates bracht deze week een bezoekje aan premier Kok. Gates staat bekend als 'de rijkste man ter wereld' met zijn geschatte vermogen van 52 miljard dollar (1998). Kok staat bekend als `de Baas van Nederland'. In de vijf minuten die Bill Gates bij Kok in het torentje op de bank heeft gezeten, verdiende Gates evenveel als de premier in een heel jaar. Tenminste, uitgaande van een inkomen van 10 miljard dollar per jaar (de geschatte stijging van Gates' vermogen tussen 1997 en 1998). En Gates heeft wel eens meer verdiend.

Het inkomen van de premier van Nederland berdraagt 234.756 gulden en 35 cent bruto per jaar, en dat is inclusief vakantiegeld van acht procent en eindejaarsuitkering van 0,7 procent. Daar komt nog wel een onkostenvergoeding bij, waar hij zijn reiskosten en dergelijke mee kan declareren. En een auto met chauffeur natuurlijk. Dit bedrag is, samen met die van al het andere overheidspersoneel keurig opgenomen in het jaarlijks verschijnende overzicht van de Directie Arbeidszaken Overheid van het ministerie van Binnenlandse Zaken.

Uit dat overzicht blijkt dat de minister-president bij de Rijksoverheid nog 75 `collegae' heeft rondlopen die in dezelfde salarisschaal vallen als hij. Onder hen in ieder geval de rest van de ministers van het kabinet en een aantal presidenten van de Hoge Raad en burgemeesters van grote steden die onder de zogenoemde topstructuur vallen. Daarvan zijn er overigens 22 die in zijn leeftijdscategorie zitten.

De vereisten om minister-president te worden liggen niet vast, zoals bij de meest andere beroepen. Er is niet zoiets als een `ideale vooropleiding' voor minister-president geen vastliggende loopbaantraject, laat staan een functie-differentiatie. Koks voorgangers hebben zeer verschillende achtergronden. Lubbers was minister van Economische Zaken voordat hij aan een drieslag als premier begon. Diens voorganger Van Agt was Justitieminister, Den Uyl kwam van EZ.

Kok zelf was voor zijn premierschap minister van Financiën in het derde Kabinet Lubbers. Daarvoor was hij voorzitter van de FNV. Zijn vooropleiding bestaat uit vier jaar Nijenrode, voorafgegaan door de HBS.

Jaap van der Ploeg, woordvoerder van de premier, moet lachen als hem gevraagd wordt naar het aantal uren dat Kok wekelijks voor zijn salaris moet werken. ,,Dat zal al gauw zo'n 28 uur per dag, en dat elf dagen in de week zijn'', aldus Van der Ploeg. ,,Nee, de premier komt hier 's ochtend al heel vroeg aan, en dan heeft hij in de auto al zitten werken. 's Avonds, als hij weggaat uit Den Haag, heeft hij vaak nog verplichtingen die samenhangen met zijn functie. Dat geldt ook voor de weekenden, dan zijn er vaak internationale afspraken die hij als premier moet nakomen, of partijbijeenkomsten.'' Kok is namelijk ook nog partijleider van de Partij van de Arbeid. Daar krijgt hij echter niets voor betaald. ,,Al met al werkt hij eigenlijk alleen niet als hij slaapt'', aldus Van der Ploeg. En hoeveel uur per week dat in beslag neemt, kon de RVD-woordvoerder niet zeggen.

Toen Kok nog minister van Financiën was, verdiende hij ruim 220.000 gulden per jaar (inclusief vakantiegeld). De overstap van vakminister naar premier, in augustus 1994, leverde derhalve een salarisstijging van een kleine zes procent op.

Kok verdient met zijn premierschap ongeveer net zoveel als een directeur van een ziekenhuis (225.000 gulden) en Kok weet maar ternauwernood de generaals bij het leger (198.000 gulden) en de copiloot op een Boeing (190.000 gulden) voor te blijven.

Internationaal gezien komt de premier van Nederland er ook nogal bekaaid af. Zijn eveneens sociaal-democratische collega's in bijvoorbeeld Duitsland en Groot-Brittannië verdienen veel meer dan hij. Koks vriend Tony Blair bijvoorbeeld, krijgt per jaar 102.417 Engelse ponden (ruim 330.000 gulden) per jaar, toch bijna een ton meer dan Kok.

De kersverse Duitse bondskanselier Gerhard Schröder mag jaarlijks 507.758 Duitse marken op zijn bankrekening bijschrijven (571.736 gulden). De verhouding tussen Microsoftreus Bill Gates en Baas van Nederland Wim Kok mag dan in veler ogen volledig zijn scheefgetrokken, Gates heeft echter minstens één ding voor op de minister-president. Hij kan met de computer-muis omgaan als geen ander, en dat heeft Kok – zoals hem lang zal blijven achtervolgen – nog niet helemaal onder de knie.