Chinezen komen helaas toch uit Afrika

In China hebben paleontologen en propagandamakers iets met elkaar gemeen. Beiden willen bewijzen, aan de wereld, maar vooral aan zichzelf, dat Chinezen de uniekste wezens op aarde zijn. De ene groep doet dat op een wetenschappelijkere manier dan de andere, maar ze zijn elkaar, als het even kan, maar al te graag van dienst. De stilzwijgende overeenkomst die tussen hen bestaat, luidt als volgt: paleontologen verschaffen de propagandamakers het bewijs dat de mensheid in China is ontstaan. De propagandabazen zorgen op hun beurt een gevulde pot met geld voor het onderzoek dat daartoe moet worden verricht.

Maar helaas zit het de Chinese paleontologen niet mee. Het bericht, in de herfst van vorig jaar, dat de genetische wortels van negentig procent van de Chinezen terugverwijzen naar de vroegste mensachtigen in Afrika, moet gekomen zijn als een donderslag bij heldere hemel. De conclusie van het team van internationale wetenschappers, dat zijn bevindingen heeft gebaseerd op hoogwaardige DNA-analyses, volgt op het koortsachtig zoeken in Chinese bodem naar de schakels uit het verre verleden die geldende theorieën in het Westen onderuit hadden moeten halen.

De twee tanden die de Chinese autoriteit op het gebied van de paleontologie, Huang Wanbo, midden jaren '80 had gevonden, waren tot voorkort het belangrijkste aanknopingspunt voor China om te bewijzen dat de hele wereld zich mocht gaan voorbereiden op een belangrijke herinterpretatie van de ontstaansgeschiedenis van de mensheid. ,,Mijn hart bonste in mijn keel. Ik vroeg me af of ik hallucineerde'', schreef Huang over zijn vondst nabij de Yangtze-rivier in de Centraal Chinese provincie Sichuan. Nader onderzoek in Peking toonde aan dat het hier tanden betrof van twee miljoen jaar oud. Huang verwachtte daarmee de algemeen aanvaarde veronderstelling onderuit te halen, dat de mens in Afrika is ontstaan en vandaaruit naar de rest van de wereld is geëmigreerd. Het zou voor eens en voor altijd duidelijk zijn dat de mens in China was ontstaan.

Dergelijke beweringen worden onder Chinezen die niets van de paleontologie weten, weinig opmerkelijk bevonden. Het Chinese propaganda-apparaat, dat voortdurend op zoek is naar het eerherstel van China's vervaagde culturele grootsheid, is maar al te graag bereid tot het verspreiden van meer of minder geloofwaardige stellingen. Die komen er meestal op neer dat in zo'n beetje elk opzicht China het eerste is geweest. Van het buskruit tot de boekdrukkunst (beiden waar), van mes en vork tot golf (twijfelachtig), en van likijsjes tot tulpen (onwaarschijnlijk) — het is allemaal begonnen in China of bedacht door Chinezen.

Maar de tanden van Huang hebben lange tijd de aandacht van het gespecialiseerde internationale paleontologen wereldje getrokken en zelfs sommige, oorspronkelijk aan de Afrika-theorie getrouwe wetenschappers, naar het Chinese kamp doen overlopen. Dat bleek voldoende overtuigend te zijn voor de Chinese autoriteiten om een omvangrijk zoekprogramma te initiëren en te financiëren – maar liefst anderhalf miljoen gulden in 1998 alleen – naar de ontbrekende schakel: Australopithecus. Dat is de eerste mensachtige die rechtop moet hebben gelopen. Maar tot dusver is die alleen nog in Afrika gevonden. Wanneer Australopithecus in China wordt gevonden, is het rijtje wat Huang betreft compleet. Want China claimt al de vondst van Lufengpithecus, volgens Huang en andere Chinese paleontologen de voorloper van Australopithecus, die nog nergens anders dan in China is gevonden. Uit deze mensachtige vormde zich Homo habilis, een soort die relatief kort heeft bestaan, maar waarvan bekend is dat zij primitief gereedschap heeft gebruikt. En twee miljoen jaar geleden vormde zich Homo erectus die ten slotte 150.000 jaar geleden evolueerde in Homo sapiens.

De opwindig die lange tijd onder Chinezen heeft bestaan, komt voort uit het feit dat de tanden die Huang gevonden heeft zo oud zijn. Het conventionele uitgangspunt was dat Homo erectus twee miljoen jaar geleden in Afrika is ontstaan, en dat het daarom logisch is dat de Peking Mens en de Java Mens, de bekendste ontdekkingen van Homo erectus in Azië, veel minder oud zijn — minder dan een miljoen jaar. Immers zij hebben tijd nodig gehad om naar Azië te migreren. De tanden van Huang, en anderhalf jaar gelden zijn vondst van leistenen gebruiksvoorwerpen, zouden een geheel ander licht op de zaak hebben doen schijnen.

De laatste DNA-bevindingen, mede tot stand gekomen door omvangrijke hulp uit China, hadden Huangs theorie moeten bevestigen. Maar het tegendeel is waar gebleken, de Chinese paleontologen lijken weer terug bij af te zijn. Li Yan, een van de Chinese onderzoekers die heeft meegewerkt aan het genetisch onderzoek, zegt dat de bevestiging van de Afrikaanse herkomst, slecht valt onder paleontologen. Niets om trots op te zijn. En 's lands propagandamakers zullen het zonder een belangrijke primeur moeten stellen.

    • Floris-Jan van Luyn