Blijmoedig schrijver

De auteur Toon Kortooms is gisterochtend in zijn woonplaats Bloemendaal overleden. Dat heeft zijn uitgever Gottmer bekendgemaakt. Hij is 82 jaar geworden. Kortooms kreeg in de jaren vijftig en zestig nationale bekendheid door zijn romans over de Brabantse Peel, zoals Beekman en Beekman, Help! De Dokter verzuipt... en Mijn kinderen eten turf.

Toon Kortooms was een zeer populair auteur. Hij schreef ruim dertig romans en verhalenbundels. Zijn boeken waren blij van toon en hadden tot doel amusement en ontspanning te brengen. Meer pretenties had Kortooms niet, hetgeen misschien wel één van de belangrijkste oorzaken van zijn succes was. Hij wilde boeken schrijven voor iedereen, vanuit, zoals hij zelf zei, `een humoristische levensbeschouwing'.

Van Beekman en Beekman werden volgens zijn uitgeverij Gottmer meer dan twee miljoen exemplaren verkocht, wat het boek tot een van Nederlands best verkochte romans maakte. Kortooms reisde voor het boek naar Nieuw-Zeeland omdat hij de hoofdpersoon, de boerenzoon Hendrik van Ham, naar dat land wilde laten emigreren. Help! De dokter verzuipt... stond anderhalf jaar lang als nummer 1 op de bestsellerlijst, mede dank zij de succesvolle verfilming van het boek door regisseur Nikolai van der Heyde in 1974. Jules Croiset speelde de dorpsarts in de film, die verliefd wordt op de onderwijzeres, gespeeld door Martine Bijl. In de film was aan het paar arts en onderwijzeres een boerse aannemer toegevoegd (gespeeld door Piet Bambergen) die hunkerde naar een in het dorp neergestreken zigeunerin (gespeeld door Willeke van Ammelrooy). De film werd een succes, met ruim een miljoen bezoekers. Het boek wordt gekenmerkt door een plechtig woordgebruik dat contrasteert met ouderwetse krachttermen als `snotverdomme' of `snetverderrie'.

Kortooms schreef meer streekromans waarin een dokter de hoofdpersoon is. Hij liet zich daarbij inspireren door zijn eigen huisarts in Deurne, Hendrik Wiegersma, een kleurrijk figuur die er soms ongebruikelijke geneeswijzen op na hield en ook als kunstschilder bekendheid genoot. WiegerSma's kunstverzameling is de basis van museum De Wieger in Deurne. De arts inspireerde niet alleen Kortooms, ook Anton Coolen baseerde zijn roman Dorp aan de rivier op dokter Wiegersma. Diens zoon Friso Wiegersma (een vriend van Wim Sonneveld en tekstdichter van Het dorp) zei in 1997 in een vraaggesprek met deze krant dat zijn vader zich een beetje naar Coolens en Kortooms' romanpersonages ging gedragen: `Dan zeiden wij spottend tegen elkaar: Wat is vader vandaag weer legendarisch.'

Kortooms' romans speelden zich vooral af in de Brabantse Peel. De schrijver werd op 23 februari 1916 in Deurne geboren. Hij groeide op in een groot katholiek gezin. Zijn jeugd in de Peel heeft hij zich altijd als een plezierige periode herinnerd. In Deurne staat Kortooms' bronzen kop voor de Openbare Bibliotheek. Het kunstwerk van Jos Reniers werd ter gelegenheid van Kortooms' 75ste verjaardag onthuld.

Kortooms begon zijn loopbaan als onderwijzer, maar na zes jaar werd hij redacteur van het Dagblad Oost-Brabant. In 1953 trad hij toe tot de redactie van het weekblad Panorama en verhuisde hij naar Bloemendaal. Tot aan zijn pensioen bleef hij voor uitgeverij Spaarnestad actief.