Komst van Salman Rushdie zet India op scherp

De mogelijke terugkeer van Salman Rushdie doet de gemoederen hoog oplaaien in India. Sommige moslims vrezen dat de hindoe-regering de moslimminder- heid in het land wil schofferen.

Met de terugkeer van Salman Rushdie naar zijn geboorteland India dreigen gevoelens van haat binnen de islamitische gemeenschap jegens de Britse schrijver te herleven.

Gisteren gaf de Indiase regering Rushdie voor het eerst sinds het Indiase verbod op zijn omstreden boek De Duivelsverzen, in 1988, toestemming het land te bezoeken. Het is nog niet bekend wanneer Rushdie naar India vertrekt.

De islamitische minderheid in het land, ongeveer 120 miljoen mensen, reageert met gemengde gevoelens op het komende bezoek van Rushdie. ,,Ik denk dat het goed is dat hij het visum heeft gekregen'', zegt Imtiaz Ahmed, islamitisch docent aan de Jawaharlal Nehru Universiteit in New Delhi. ,,Rushdie bezit onroerend goed in India en in het verleden is hij Indiër geweest. Ik verzet mij tegen mensen die er een politieke zaak van maken, maar ook tegen moslims die zich er nog steeds kwaad over maken.''

Syed Ahmed Bukhari, naib imam in een van India's grootste moskeeën, de Jama Masjid in Old Delhi, zei dat Rushdie alleen welkom is in India als hij afziet van toespraken op officiële bijeenkomsten. Ook waarschuwt hij de Indiase regering ervoor Rushdie geen ,,staatsontvangst'' te geven.

Binnen de islamitische gemeenschap leven inmiddels plannen om bij Rushdies aankomst in New Delhi bij wijze van protest een menselijke ketting te vormen langs de weg van de internationale luchthaven naar de stad.

Moslims vrezen dat de grootste regeringspartij BJP, waarvan veel leden bekendstaan om hun anti-islamitische ideeëngoed, de islamitische gemeenschap willen schofferen door Rushdie met veel bombarie binnen te halen als de wereldvermaarde schrijver-van-Indiase-komaf. Minister van Binnenlandse Zaken L.K. Advani, van de rechter vleugel van de BJP, zei enkele maanden geleden al dat zijn regering Salman Rushdie officieel welkom zou heten als hij naar India zou komen.

Nog niet duidelijk is of er ook plannen leven binnen de Indiase regering het verbod op de verkoop van de De Duivelsverzen na ruim tien jaar op te heffen.

,,Zou deze regering ook een schrijver binnenhalen die ooit de (hindoe-)god Ram had beledigd'', vroeg imam Syed Bukhari zich gisteren in het openbaar af. Hij voorspelde dat het bezoek van Rushdie aan India zal leiden tot grootschalige protestdemonstraties van Indiase moslims. ,,Als een fanaticus iets uithaalt, ligt de verantwoordelijkheid bij de Indiase regering, niet bij ons'', voegde hij eraan toe.

Minister van Buitenlandse Zaken Jaswant Singh zei gisteren in Londen dat de Indiase regering Rushdie zal beschermen als hij op bezoek komt. ,,Alle mogelijke veiligheidsmaatregelen zullen worden genomen'', aldus Singh. Namens de regering zei Singh dat Rushie ,,een grote reputatie'' heeft in de wereld. Bovendien is hij van Indiase origine. ,,Hij heeft het recht naar India te reizen, net als iedereen in de wereld.''

India was het eerste land ter wereld dat De Duivelsverzen verbood. Dat gebeurde eind 1988 onder toenmalig premier Rajiv Gandhi, die spanningen tussen de religieuze gemeenschappen in India wilde voorkomen. Vanaf dat moment werd Rushdie ook de toegang tot India geweigerd – een besluit dat pas deze week werd gewijzigd door de regering onder leiding van de BJP. Een woordvoerder van de partij zei gisteren dat de BJP het betreurt dat de Congrespartij-regering het boek destijds verbood ,,zonder één pagina om te slaan'' – een opmerking die Rushdie zelf ook wel heeft gemaakt.

De Congrespartij van Rajiv Gandhi's weduwe Sonia, tegenwoordig in de oppositie, wilde niet inhoudelijk reageren op de beslissing van de BJP-regering. ,,Het is aan de huidige regering om de situatie in te schatten'', zei Ajit Joga gisteren. ,,Wij verboden het boek destijds omdat we vreesden voor religieuze spanningen.''

Desondanks vielen in februari 1989 twaalf doden in Rushdies geboortestad Bombay toen de politie het vuur opende op een groep van duizenden demonstranten op weg naar het Britse consulaat. In de weken daarna vielen in India nog vier doden en enkele honderden gewonden bij protestdemonstraties, vooral in Kashmir, India's enige deelstaat waar moslims in de meerderheid zijn.

Rushdies roman wordt door moslims gekritiseerd omdat hij de profeet Mohammed zou beledigen. De toenmalige Iraanse Opperste Leider imam Khomeini vaardigde in 1989, vlak voor zijn dood, een religieus decreet uit waarin moslims over de hele wereld werden opgeroepen Rushdie te doden. De Iraanse regering heeft gezworen geen moordenaars op Rushdie af te sturen, maar zegt het doodvonnis niet in te kunnen trekken. Een Iraanse islamitische stichting heeft vorig jaar het bedrag op het hoofd van Rushdie tot 2,8 miljoen dollar verhoogd. Tal van andere organisaties stellen de moordenaar van Rushdie land of andere geschenken in het vooruitzicht.