Het blijft broeien rond witte illegalen

De uitgewezen `witte illegalen' denken over een nieuwe hongerstaking. Het actiecomité wil een maatschappelijke discussie. De advocaat rekent op een juridische overwinning. Wie voert nog de regie?

,,Staatssecretaris Cohen heeft me een hand gegeven en hij zei: `Ik maak jullie blij'. Nu moet ik weg. Ik ben verdrietig en boos. We kunnen niemand meer vertrouwen. Cohen heeft gelogen en dat is heel erg. Het enige wat we nog kunnen doen is een nieuwe hongerstaking'', zegt K. Arslan (25). Naast hem zit de Koerd M. Bilen (34). Hij knikt en vult aan: ,,We willen allemaal weer in hongerstaking. Maar dit keer zullen we niet opgeven. Beter dood dan terug naar Turkije.''

Dertien van de 132 illegalen mogen in Nederland blijven, 64 zijn nog in afwachting van een beslissing van de rechter en 55 kregen te horen dat ze Nederland op 1 maart moeten hebben verlaten.

In een zaaltje van basisschool Onze Wereld aan de Beiersstraat in de Haagse wijk Transvaal komen de `witte illegalen' na het besluit van staatssecretaris Cohen van Vreemdelingenzaken sinds maandag dagelijks bij elkaar. Ze praten, roken en drinken koffie. En ze vergaderen uren achter elkaar over wat ze nog kunnen doen.

Aan een van de tafeltjes is G.E.M. Later, advocate van een aantal illegalen, druk bezig met het analyseren van de verschillende dossiers. ,,We moeten gewoon een kort geding aanspannen!'', roept ze. En even later: ,,We gaan naar het Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg!'' De ex-hongerstakers reageren nauwelijks. De mobiele telefoon van Later rinkelt bijna onophoudelijk. Alsof er geen minuut te verliezen is veert ze opeens op en beent de gang in. ,,Ik moet nu met de pers praten!'' schreeuwt ze. Een journalist van een lokaal radiostation ploft even later bij haar aan een tafeltje. De advocaat is er vast van overtuigd dat Cohen de dossiers niet goed bekeken heeft.

Her en der op de tafels liggen dossiers van de illegalen. Met grote rode letters zijn er nummers opgeschreven. Nummer 104 is van de Turk Ziyadin Özdemir (38). In 1986 kwam hij voor het eerst naar Nederland. Hij kan niet aantonen dat hij een aaneengesloten periode van zes jaar, waarvan minimaal 200 dagen, wit heeft gewerkt. Voor psychische klachten is hij onder behandeling van een psychiater. Zijn echtgenote woont in Turkije en heeft maagklachten. Staatssecretaris Cohen heeft hem per brief laten weten dat hij geen vergunning zal krijgen.

Het actie- en solidariteitscomité plus 6 min 6 wil alle dossiers volgende week in de openbaarheid brengen. Marijke Bijl van het comité denkt dat dat de enige manier is om te laten zien aan ,,de maatschappij'' dat Cohen het bij het verkeerde eind heeft. ,,De discussie is nog lang niet klaar'', zegt ze vastberaden. ,,Er moet een breed maatschappelijk debat worden gevoerd. Er zijn zoveel mensen die ons steun hebben betuigd toen we nog in de Agneskerk zaten.''

Bijl wil zich nadrukkelijk niet bemoeien met de acties die de illegalen zelf willen gaan voeren. ,,Dat moeten ze zelf afspreken. Als ze weer een hongerstaking willen beginnen?'' Ze slaat haar handen even voor haar gezicht en zucht. ,,Dat weet ik niet. De vorige keer ben ik wel bang geweest.'' De Koerd Arslan probeert haar gerust te stellen. ,,Het is ons risico. En niemand zal ons tegen kunnen houden.'' M. Bilen: ,,Maar dit keer zal de staking harder worden. Wanneer en waar we staken, dat weten we nog niet.''

Mehmet Bilen is volgens zijn dossier in 1987 in Nederland aangekomen. In 1991 werd hij uitgezet, maar hij keerde in 1992 terug. Een aanvraag voor een vergunning werd in 1994 afgewezen. In 1997 werkte hij 172 dagen, waardoor hij nu niet voldoet aan de zesjarenregeling. Hij heeft een paar keer in de Ziektewet gezeten vanwege problemen aan zijn polsen en knieën. Zijn vrouw en kinderen wonen in Turkije. Cohen besliste negatief over zijn dossier.

Het ministerie van Justitie heeft al direct na het besluit van Cohen laten weten dat het niet meer op de dossiers van de witte illegalen terug zal komen. De illegalen, het actiecomité noch de advocaat willen geloven dat het voorbij is.

Marijke Bijl: ,,Het is nog lang niet over. Maar okee, stel nou dat de mensen zich er uiteindelijk bij neer zouden leggen. Dan gaan de witte illegalen echt niet weg hoor. Ze zullen een zwart baantje moeten gaan zoeken, het leven wordt dan wel lastiger voor ze.''