Hanns Eisler

Het is fijn dat de componist Hanns Eisler aan een herwaardering toe is, zoals op te maken valt uit het artikel van Bas Heijne (`Een zak over de abrikozenboom')in het Cultureel Supplement van 15 januari. Heijne bespreekt hierin Eislers liederencyclus `Hollywooder Liederbuch', gecomponeerd in de jaren veertig tijdens zijn ballingschap in de Verenigde Staten. Deze voortreffelijke liederen zouden eigenlijk op het repertoire horen van elke concertzanger. Zelf heb ik er twee uitvoeringen van: een van Roswitha Trexler uit de vroegere DDR en een van Dietrich Fischer-Dieskau. Als aanvulling op het artikel zou ik willen zeggen dat Eisler nog veel meer belangrijke werken geschreven heeft, niet alleen op het gebied van de liederen, maar ook op dat van de kamermuziek, de klaviermuziek, orkestmuziek, film- en theatermuziek. Zelf ben ik momenteel het meest onder de indruk van een werk dat hij vlak voor zijn dood in 1962 schreef: de `Ernste Gesänge' voor bariton en strijkorkest. Dit werk zou men misschien Eislers testament kunnen noemen. Nog eenmaal brengt hij tot uitdrukking wat hij in zijn veelbewogen leven meemaakte: oorlog en verschrikking, ballingschap, teleurstelling over de socialistische maatschappij en eenzaamheid. Maar, nooit heeft hij de hoop laten varen op verandering, op vernieuwing en op een betere maatschappij. Hij heeft ook nooit afstand genomen van de strijdmuziek, die hij in de jaren twintig en voor de opkomst van Hitler schreef. Deze horen trouwens tot het beste wat op dit terrein geschreven is. Zo kunnen we Eisler zien als een tweezijdig componist: de strijdmuzikant en de kunstmusicus; maar het wonderlijke is dat het om een en dezelfde persoon gaat, die in een van zijn vele theoretische geschriften als motto neerschreef: ,,Versucht eure Zeit wirklich zu verstehen''.

    • Nelly Koetsier