Een heel bijzonder zaadje

Aan het eind van Peter Goldsworthy's spannende Jezus Op Sterk Water is er nog steeds niemand omgebracht. Integendeel: het een na het andere uitgestorven gewaande dier (de dodo, de Tasmaanse Duivel) werd hier tot leven gewekt. Goldsworthy's roman speelt zich af in de wereld van het wetenschappelijk genen-onderzoek. Science-fiction dus, maar dan in de weinig flitsende omgeving van een bejaardenoord aan de oostkust van Australië, waar groezelige vakidioten hun solitaire onderzoek doen.

Jezus Op Sterk Water verscheen in Australië onder de titel Honk If You Are Jesus al in 1992. Dat de Nederlandse uitgever nu nog met een vertaling komt, heeft ongetwijfeld een opportunistische oorzaak: genetica en voortplantingstechnologie zijn hot issues. Over de ethiek van `tot leven wekken' wordt bij Goldsworthy niet moeilijk gedaan. En ook in praktische zin lijkt het eenvoudig: met een paar DNA-codes, gewonnen uit organisch materiaal, valt er al een dodo-foetus te kweken. Iets voor de scheikundedoos dus.

Opportunistisch of niet, het is een voordeel dat Jezus Op Sterk Water in de uitstekende vertaling van Mariska Hammerstein alsnog op de Nederlandse markt komt. Want Goldsworthy is een begenadigd schrijver – met het trefzekere woordgebruik en ironische observatietalent dat meestal is voorbehouden aan Engelse en Amerikaanse auteurs. Zijn hoofdpersoon Mara Fox is een 45-jarige gynaecologe die nog bij haar moeder woont. Aan het eindeloos abortussen plegen komt een einde als ze een baan accepteert aan de medische afdeling van de Schultz Bijbelschool. Hier krijgt ze een ongelimiteerd onderzoeksbudget en alle tijd om zich te wijden aan de voortplantingstechniek.

Dat de gulle gever van dat geld niet onbaatzuchtig is, blijkt pas na geruime tijd. Dominee Hollis Schultz en zijn kindvrouwtje Mary-Beth willen graag een kind, maar de dominee blijkt steriel. Dan begrijpt Fox de bedoeling van al haar geëxperimenteer met eitjes en zaadjes: de resultaten moeten vooral haar opdrachtgever ten goede komen.

Peter Goldsworthy is zelf arts, maar dat leidde bij het schrijven gelukkig niet tot het epateren met allerlei ingewikkelde informatie. Zijn droogkomische gebruik van medische kennis komt zijn verhaal alleen maar ten goede. Bijvoorbeeld als Mara Fox een kersttoespraak houdt over de verloskundige aspecten van de `Beroemdste Geboorte Aller Tijden', van Jezus Christus. Ze bedenkt een waslijst van risicofactoren: de patiënte was een primipara – een vrouw die voor het eerst baart. Ze was ernstig ondervoed en zat onder de gebruikelijke Derde Wereld-dierentuin van protozoa, wormen en parasieten. En ten derde: haar vroedvrouw was een timmerman. Om nog maar te zwijgen van de aanwezigheid van luizen, stro, mest en de Rattus rattus, drager van de pest.

Dit soort afstandelijke observaties van Mara Fox kleuren het hele verhaal. Zo noemt ze de hartelijke grimas van Mary-Beth een `100 watt-glimlach'. En Fox ontdekt dat toponderzoeker William Scanlon, die uit restjes weefsel dodo's en uitgestorven tijgers kan opkweken (`Nee geen mammoeten, daar zijn de Japanners al mee bezig'), zweetkringen in zijn overhemd heeft waaraan ze kan zien hoeveel dagen hij het hemd al draagt — als `de leeftijdsringen van een boom'.

Jezus en de Bijbel vormen de rode draad van het boek. Niet alleen is daar de onvruchtbare dominee en zijn bijbelschool, er loopt ook nog een onderzoek naar de overgebleven DNA-resten van Jezus op de spijkers die hem aan het kruis nagelden. Met behulp van deze specifieke resten weet Scanlon, met wie Fox even daarvoor nog argeloos een verhouding was begonnen, een wel heel bijzonder zaadje te kweken – net op het moment dat Mary-Beth moet worden bevrucht met een door Fox gefabriceerde zaadcel van Schultz. Raad eens welke verwisseling daar plaats gaat vinden? En het wordt nog bizarder. Goldsworthy's boek is hoogst onwaarschijnlijk en niet minder godslasterlijk, maar zeer amusant.

Peter Goldsworthy: Jezus Op Sterk Water. Vertaald uit het Engels door Mariska Hammerstein. Continental Publishing Literair, 319 blz. ƒ39,95

    • Hester Carvalho