Verkeersleiding had aparte status

De luchtverkeersleiding op Schiphol speelde een cruciale rol in het geheim houden van de lading van het gecrashte El Al-toestel. Wat doen verkeersleiders?

De luchtverkeersleiding op Schiphol had ten tijde van de ramp met het El Al-vliegtuig in de Bijlmer een aparte status binnen de ambtelijke structuur van het ministerie van Verkeer en Waterstaat. Hoewel de verkeersleiders formeel deel uitmaakten van de Rijksluchtvaartdienst (ministerie Verkeer en Waterstaat) functioneerde de luchtverkeersleiding als een zelfstandig bestuursorgaan.

Gisteren bleek tijdens de verhoren door de parlementaire enquêtecommissie Vliegramp Bijlmer dat de Luchtverkeersbeveiliging (LVB) een half uur na de ramp wist dat de lading van het El Al-vliegtuig giftige en explosieve stoffen bevatte. De LVB vormde op dat moment nog een onderdeel van het ministerie van Verkeer en Waterstaat en viel onder de politieke verantwoordelijkheid van toenmalig minister Maij-Weggen. Drie maanden na de Bijlmerramp, op 1 januari 1993, werd de luchtverkeersleiding omgedoopt tot Luchtverkeersleiding Nederland (LVLN) en kreeg zij de status van een zelfstandig bestuursorgaan. In aanloop tot die verzelfstandiging functioneerde de verkeersleiding in de praktijk echter al gedurende anderhalf jaar als onafhankelijke organisatie, aldus een woordvoerder van Verkeer en Waterstaat.

De LVLN is verantwoordelijk voor de verkeersveiligheid van de burgerluchtvaart in het Nederlandse luchtruim en op de aan- en uitvliegroutes van Schiphol en de regionale vliegvelden. Daarnaast regelt de verkeersleiding het taxiënde verkeer op Schiphol zelf. De LVLN heeft ongeveer 800 mensen in dienst van wie er 600 op Schiphol werkzaam zijn.

De verkeersleiding bestaat uit drie afdelingen: de algemene verkeersleiding regelt het vliegverkeer tot een hoogte van 24.500 voet (ongeveer 7 kilometer) en bepaalt de volgorde van binnenkomst op Schiphol. Alle vliegverkeer boven die hoogte – uitsluitend `overvliegende' vliegtuigen – wordt begeleid door Eurocontrol. De naderings- en vertrekverkeersleiding begeleidt het vliegverkeer in de omgeving van Schiphol tot kort voor de landing en vanaf vlak na de start. De eigenlijke landing en het opstijgen alsook het taxiën wordt geleid door de plaatselijke verkeersleiding in de toren.

Op de band met berichtenuitwisseling tussen de gezagvoerder van het El Al-vliegtuig en de verkeersleiding op Schiphol, die gisteren werd afgespeeld voor de enquêtecommissie, zijn ook de gesprekken te horen tussen de verkeersleider van de naderingsverkeersleiding en de verkeersleider in de toren. De opnamen van de telefoongesprekken kort na de crash tussen ElAl en functionarissen van de luchtverkeersleiding over de landing van de 4X-AXG zijn niet vrijgegeven.