Ingewikkelde mensen zijn leuk

Huisarts: Joop Stam (56)

Gevestigd: te Amsterdam (Oud-West) sinds 1972

Praktijk: gezondheidscentrum met nog twee huisartsen

Bijzonderheden: gezondheidscentrum is ontstaan vanuit een linkse, maatschappijkritische artsengroep.

,,We waren een van de eerste gezondheidscentra in Nederland. We waren links. Dat betekende: werken in dienstverband, waarbij inkomen onafhankelijk is van het aantal patiënten dat je ziet. Toen het ging om vernieuwing van de Kinkerbuurt, hielden we acties. We plakten affiches en gaven een verkapt stemadvies: stem links! We verdienden een laag ambtenarensalaris. We droegen geen witte jassen en de assistentes hadden veel inspraak. Dat linkse is verbleekt. Maar toch: een huisarts die flink geld wil verdienen moet hier niet aan de Helmerstraat komen zitten.

We hebben aan onze geëngageerde start een patiëntengroep overgehouden met veel ingewikkelde mensen. Destijds vielen mensen met psychische klachten nogal eens buiten de boot. Ik vind ingewikkelde mensen leuk. Ze zijn een puzzel, je moet veel dieper zien door te dringen, soms zelfs de gezinssituatie bekijken, de jeugd ontrafelen.

Ik zou geen plattelandsdokter kunnen zijn. Daar geldt, en dat weet ik omdat ik er vandaan kom: doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg. Maar er zijn nu eenmaal ook mensen die niet netjes zijn, die extravagant en gecompliceerd zijn. Daarom zijn ze zo leuk en interessant.

Ik zou zo'n vijf patiënten per uur moeten zien, maar in de praktijk komt dat neer op één per kwartier. Ik loop altijd erg uit. Vooral na een vakantie, dan heb ik minder eelt op mijn ziel en duren de contacten langer. Wil je het goed doen, dan moet je minimaal twintig minuten de tijd hebben voor iemand.

Ik kan niet zo goed tegen het de hele dag aanhoren van klachten en kwalen. Het verhaal van een patiënt doet me behoorlijk veel, dus zoek ik afleiding. Sinds een halfjaar heb ik hier gitaarles, tussen de bedrijven door. Als ik er dan genoeg van heb, speel ik een wat huilerig lied vol ellende. Daar knapt een mens van op!

Ik werk ook als docent aan de VU. Je moet de studenten ertoe verleiden na te denken over ethiek, normen en waarden. De student van nu is vreselijk `no nonsense'. Die verharding beangstigt me soms. Een hoop mensen zijn een beetje gek, labiel, bangig. Er is een gevaar dat dat soort mensen in de knel raakt in de efficiëntie van de moderne huisartsenpraktijk. Neem nou visites rijden. Het kost veel tijd en vaak blijkt de patiënt gewoon een griepje te hebben. Jonge artsen doen een visite sneller af met een telefoontje, terwijl de oudere arts, die veel meer ervaring en inschattingsvermogen heeft, maar niet zo met die efficiëntie bezig is, gewoon op de fiets of in de auto stapt en langskomt. Ik vind het gevaarlijk dat artsen minder op bezoek gaan. Juist in de huiselijke omgeving leer je veel over de patiënt en zijn familieleven.

Je volgt iemand soms jarenlang. Ik klets wat met de patiënt over de kinderen en de vakantie en je ziet zo'n heel gezin zich ontwikkelen. Problemen verbleken en er komen weer andere voor in de plaats, dat is heel boeiend. Ik zou geen ander vak willen uitoefenen. Sterker nog, ik kan niets anders. Al die mensen op je spreekuur, al die verschillende levens en levenshoudingen, ze houden je een spiegel voor van je eigen gekkigheden.

Mijn vak is er een van een lach en een traan. Ik heb het soms flink te doen met mensen die alleen wonen en ziek zijn. `Dokter, wie doet nu mijn boodschapjes? En het hondje moet nog uit vandaag.' Er is veel eenzaamheid in de grote stad. Als stadshuisarts moet je daar goed tegen kunnen: je wordt een klaagmuur. Je moet flexibel en geestelijk lenig zijn. Maar het belangrijkste: humor, lachen om de malligheden van de patiënten en vooral die van jezelf.''

Vraaggesprekken: ARANKA KLOMP