Boosheid en ook enige opluchting

Bewoners van de Bijlmermeer en hulpverleners die op de avond en in de dagen na de ramp aanwezig waren reageren geschokt, woedend en verbijsterd. Ze voelen zich ,,belazerd'' dat pas na zes jaar blijkt dat er gevaarlijke stoffen in het neergestortte El Al-toestel zaten. Maar er is ook enige opluchting. Jarenlang hebben ze geroepen dat hun gezondheidsproblemen verband houden met de lading. Nu is er ,,eindelijk erkenning''.

De Amsterdamse burgemeester Patijn heeft de brandweer, de politie en de GG & GD een spreekverbod opgelegd. Hij wil zelf ook niet reageren. Volgens een woordvoerder weet Patijn niet meer wat waar is, en wat niet waar is. De voorzitter van stadsdeel Zuid-Oost, H. Belliot, kan niet reageren omdat ,,haar vergaderagenda te vol is''.

Oud-burgemeester Ed. van Thijn is ,,verbijsterd'' omdat hij op de avond van de ramp ,,zwart op wit'' heeft gekregen dat de El Al-boeing geen gevaarlijke stoffen bevatte. ,,Het is schandalig dat men mij, als hoofd van het beleidscentrum, de berging heeft toevertrouwd zonder mij voor 100 procent te informeren. Ik ben van de domme gehouden, op het verkeerde been gezet.''

Namens de Stichting Nabestaanden Bijlmerramp begeleidt dominee O. Ruff ruim veertig bewoners. Hij heeft met verschillende nabestaanden contact gehad en zal vandaag enkele families bezoeken om ze bij te staan. ,,De meeste slachtoffers zijn diep geraakt. Hun vertrouwen in de hulpverlening en de autoriteiten is tot een dieptepunt gedaald. Een vrouw die twee kinderen heeft verloren was gisteravond zo emotioneel dat ze geen televisie wilde kijken. Ze kan het niet aan om dat going down going down te horen'', aldus Ruff.

Ruim tweehonderd omwonenden en hulpverleners belden gisteravond en vanmorgen met de stichting Korrelatie. Het zijn volgens directeur D. Huijbregts ,,zeer emotionele gesprekken'' met mensen die zich ,,boos en machteloos'' voelen. Volgens haar hebben veel betrokkenen behoefte aan contact met lotgenoten.

Advocaat B. van der Goen vertegenwoordigt 109 slachtoffers die kampen met gezondheidsproblemen. Vanmorgen meldde zich verschillende nieuwe cliënten aan. ,,Voor mij staat het nu vast dat er sprake is van een cover-up. De overheid heeft een scheve schaats gereden. Ministers hebben gelogen en het is dwaas dat het openbaar ministerie nu opeens gezondheidsklachten gaat onderzoeken. Er moet een team van experts worden samengesteld om dat te doen'', aldus Van der Goen.

Een van zijn cliënten, A. Bos, zegt naast boosheid ook erkenning te voelen. ,,We liepen met onze problemen, maar iedereen riep: `Het zit tussen jullie oren'. Nu komt de aap uit de mouw. We hebben altijd gelijk gehad.'' Ook bij de brandweer is het nieuws ,,ingeslagen als een bom'', zegt C. Ronner van de Ondernemingsraad. ,,We zijn zeer verontwaardigd. Er zijn twintig collega's die zich al jarenlang zorgen maken over hun gezondheid. Het is schandelijk dat het tot nu toe geheim is gehouden dat er gevaarlijke stoffen in dat vliegtuig zaten. Je maakt mij niet wijs dat de toenmalige minister daar niets van wist.''

Thijs Gras, destijds leider van het hulpverlenersteam Sigma van het Rode Kruis, noemt het verzwijgen van de gevaarlijke lading ,,een buitengewoon kwalijke zaak''. ,,Met die wetenschap hadden we daar natuurlijk nooit moeten staan. Het is onbegrijpelijk dat er mensen zijn die wisten dat iedereen op het rampterrein gevaar liep, maar met die kennis niets hebben gedaan. Al vraagt El Al dat niet openbaar te maken, dan moet je toch inzien dat er een groter belang is om dat wel te doen.''