Alien

Sigourney Weaver zag ik geloof ik voor het eerst in een of andere malle apenfilm. Stomme film, stomme actrice dus, en dat was dat. Maar niet helemaal, want toen ik later Weaver in Alien zag, werd ze een heldin en wat voor eentje!

Nou wordt haar optreden, in dat eerste filmdeel van een inmiddels tot tetralogie uitgegroeide horror annex science-fictionserie, als de nog voornaamloze Ripley dan ook beschouwd als een mijlpaal in beide genres. Niet eerder was een vrouw protagonist van een griezelfilm zonder slachtoffer te zijn of het loodje te leggen (al stond Jamie Lee Curtis in John Carpenters Halloween ook al aardig haar mannetje). Ongetwijfeld heeft veel van Weavers aantrekkingskracht in de vier Alien-films te maken met haar even doortastende als sexy, maar nergens geërotiseerde, optreden als het enige bemanningslid van ruimteschip Nostromo dat de ontmoeting met een buitenaards wezen overleeft.

Alien, het is een toepasselijke naam voor een science-fictionfilm, die conform de formulefilms uit de jaren vijftig gaat over de archetypische angst voor iets vreemds. It! The Terror from Beyond Space is de naam van de obscure B-film uit 1957 waaraan Alien schatplichtig is. `Het' is altijd een ding, een vreemd ding, een niet nader omschreven entiteit, met klauwen en kaken, slijmerig en gepantserd, traag als een slak, lang als een slang, alomtegenwoordig als een spook. Het ding in Alien werd ontworpen door de Zwitserse kunstenaar H.R. Giger die sindsdien een begrip in sci-fi-kringen is.

Net als alle horrorfilms is ook Alien minder geschikt voor sommige categorieën kijkers, al oefent de film - omdat ze er zich zo goed mee kunnen identificeren - natuurlijk ook een onweerstaanbare aantrekkingskracht uit op, in dit geval kattenliefhebbers en zwangere vrouwen. Want Alien leent zich behalve wegens Weavers geëmancipeerde personage ook om andere redenen voor een feministische invalshoek. Zo heet de boordcomputer die contact met de verre thuisbasis onderhoudt `Mother'. Dubbelzinniger is de manier waarop het moordlustige wezen zich via de mond van zijn slachtoffer naar binnen vreet, een tijdlang in zijn lichaam resideert en dan op onvervalst smerige wijze uit zijn buik naar buiten breekt. Letterlijker kun je het begrip Fremdkörper niet nemen. Maar dat blijft Weaver godzijdank bespaard. This is Ripley, last survivor of the Nostromo, signing off.

Alien (Scott, VS, 1979) Fox, 22.25-0.25u.