Snelle groei WAO'ers in grootbedrijf

Het aantal arbeidsongeschikten is vorig jaar bij grote bedrijven aanzienlijk sneller gestegen dan elders in het bedrijfsleven. Dat stelt de uitkeringsinstantie Gak in een interne, deels uitgelekte risicoanalyse.

Bij ondernemingen als KLM, KPN, Philips, de Nederlandse Spoorwegen en het busvervoer belandden vorig jaar meer werknemers in de WAO dan was verwacht. Oorzaken zijn volgens het Gak onder meer reorganisaties, die veel onzekerheid voor werknemers met zich meebrengen, en de hoge werkdruk doordat vacatures niet snel genoeg kunnen worden vervuld. De WAO staat al weer enkele tijd volop in de belangstelling, nadat bekend werd dat het aantal arbeidsongeschikte werknemers het afgelopen jaar met 6,8 procent is gestegen.

In dezelfde rapportage constateert het Gak dat de kans om arbeidsongeschikt te worden in aanzienlijke delen van het bedrijfsleven is afgenomen. Daarbij verwijst de zogeheten uitvoeringsinstantie (uvi) voor de sociale zekerheid onder meer naar de metaalindustrie, de horeca, de verzekeringsbranche en de grafische industrie. Het Gak verzorgt voor driekwart van het Nederlandse bedrijfsleven de WAO-uitkeringen.

De grootbedrijven zelf zeggen in het algemeen geen harde verklaring voor de stijging te hebben. De bovengemiddelde stijging van het aantal arbeidsongeschikten per bedrijf zal in ieder geval leiden tot hogere WAO-premies. Die verhoging (een gevolg van de vorig jaar ingevoerde nieuwe wetgeving) is bedoeld om bedrijven te prikkelen tot meer aandacht voor preventie.

Volgens de uitgelekte WAO-analyse van het Gak steeg het aantal arbeidsongeschikte werknemers bij Philips van 347 in 1997 tot 435 in 1998. In dezelfde periode daalde het totaal aantal werknemers bij het concern van 40.749 naar 37.641. Een Philipswoordvoerder bevestigt dat het aantal WAO-gevallen bij zijn bedrijf is gestegen, maar voegt daaraan toe dat de cijfers de laatste jaren laag waren. ,,Wij onderzoeken nu intern hoe we deze ontwikkeling kunnen ombuigen.'' Volgens de zegsman gaat het bij de verhoogde WAO-instroom vooral om mensen met psychische problemen en om jongere vrouwen met kinderen.

Bij telecombedrijf KPN werkten begin 1998 100.000 mensen, waarvan er vorig jaar 1097 in de WAO zijn beland. In 1997 waren dat er volgens de (onbevestigde) Gak-cijfers 892. Volgens een woordvoerder van KPN, die zegt zich `overvallen' te voelen, klopt dit cijfer niet. Wel erkent hij dat er sprake is van een stijging. Naar de verklaring wordt nu binnen het bedrijf gezocht.

De KLM bevestigt dat er vorig jaar 372 van de 27.000 werknemers in de WAO stroomden. Dat waren er 51 meer dan het Gak op basis van de trend verwachtte. ,,Vandaag al hebben wij daarover met onze arbodienst en met vertegenwoordigers van het Gak een gesprek'', zegt een woordvoerder van de luchtvaartmaatschappij.

Een zegsman van de Nederlandse Spoorwegen erkent dat in zijn bedrijf sprake is van een verhoogde instroom in de WAO: van 215 in 1997 naar 233 in 1998. ,,Gecorrigeerd voor de aantallen werknemers in beide jaren betekent dat een stijging van minder dan 1 procent'', aldus de woordvoerder ,,en daarmee zitten wij onder het landelijke gemiddelde.''

Gak-woordvoerder Bastiaanse wil niet ingaan op de cijfers in de uitgelekte risicoanalyse. Wel vertelt hij dat het Gak sinds kort met een vertraging van slechts ruim een half jaar per bedrijf en sector alle gegevens over de instroom in de WAO ter beschikking krijgt. Bastiaanse: ,,Daarmee gaan wij naar de bedrijven toe om na te gaan wat er gedaan kan worden.''