Hergé leende voor Kuifje veel van Verne

Grappen, avonturen, personages: tekenaar Hergé, de geestelijke vader van de stripheld Kuifje, blijkt erg veel ontleend te hebben aan de avonturenromans van Jules Verne. Dat onthullen twee Franse stripvorsers in hun boek `Tintin chez Jules Verne'.

Zeventig jaar nadat de eerste Kuifje-strip in het Belgische, Franstalige katholieke jongerenblad Le Petit Vingtième Siècle verscheen - waarbij Tintin, zoals Kuifje in het Frans heet, met zijn hondje Milou (Bobbie) afreist als verslaggever naar de gevaarlijke communistische Sovjet-Unie - zorgt hij nog steeds voor verrassingen.

Vandaag debatteren Franse parlementariërs, onder leiding van de conservatieve parlementariër Dominique Bussereau, over de vraag of Kuifje nu een linkse of een rechtse stripheld is - een vraag die blijkbaar in Frankrijk nog steeds actueel is. Het antwoord staat al van te voren vast: natuurlijk heeft de vroege Kuifje rechtse, katholieke-padvinders trekken, maar de latere Kuifje is een natuurbeschermer en rechtse dictaturen-bestrijder: Hergé's stripfiguur ontrekt zich aan de indeling links of rechts. Dat een zeventigjarige wereldberoemde Belgische stripheld Franse parlementariërs nog tot zo'n debat kan inspireren is al opmerkelijk. Maar nog verrassender is het dat nu pas blijkt hoe sterk Hergé (Georges Remi, 1907 -1983) de avonturen van Kuifje eïnspireerd heeft op de avonturenromans Jules Verne (1828-1905). Hergé heeft daar zelf nooit veel over losgelaten, maar de onlangs in Frankrijk gepubliceerde studie van J.P.Tomasi en M. Deligne Tintin chez Jules Verne komt met zo'n vracht aan bewijzen, dat nu duidelijk is dat Kuifje zonder Jules Verne ondenkbaar is.

Het onverwachte succes in het katholieke jongerenblad van zijn striphelden Kuifje en Bobbie stelden de tekenaar Hergé voor de noodzaak om meer, en spannende avonturen te verzinnen voor het tweetal. De exotische avonturen de romanfiguren van Verne beleefden boden, blijkt nu, uitkomst.

Zo is er de figuur van kapitein Haddock, de ruige, drinkende zeebonk, die Kuifje sinds het avontuur De krab met de gulden scharen begeleidt. Tomasi en Deligne laten zien dat de baardige, drinkende zeeman als onafscheidelijke vriend van de jonge held met hond, opmerkelijk overeenkomt met de zeeman Pencroff in L'Île Mystérieuse van Verne: niet alleen in uiterlijk, maar tot in zijn reeksen befaamde vloeken toe. Haddocks `Duizend bommen en granaten' en reeksen scheldnamen zijn echo's van Pencroffs vloeken, zoals zijn herhaaldelijke uitroep `Mille et mille' of `Mille pipes' of uitroepen als `Ohé! Pirates, bandits, corsaires, fils de John Bull.'

Ook de twee blunderende detectives met bolhoed Jansen en Janssen (ook wel Jansen en Jansens), die elkaar steeds aanvullen als ze praten, zijn Verneiaans: ze lijken in vrijwel alles op de detectives Craig en Fry die Verne introduceert in Les Tribulations dún Chinois en Chine. Niet alleen hebben ze een beide een bolhoed, en praten ze, zoals Jansen en Janssen steeds met elkaar aanvullende zinnen (`Nog...' zei Craig, `...niet' zei Fry). Ze gaan ook, zoals Jansen en Janssen in Kuifjes boek De blauwe lotus, vermomd als Chinezen met een lange staart op onderzoek uit. Zelfs locaties en reizen van Verne komen, zoals Tomasi en Deligne met kaartjes aantonen, sterk overeen met Kuifjes activiteiten als globetrotter. Ook voor figuren als professor Zonnebloem en Bianca Castafiore, de zoetgevooisde operazangeres, vinden de beide auteurs bronnen in Vernes boeken. Daarnaast wijzen ze op talloze vormen van beeldrijm tussen de vierduizend gravures in het oeuvre van Verne en de striptekeningen van Hergé voor Kuifje. Maar evenzeer wijzen ze op inhoudelijke overeenkomsten tussen Vernes boeken over bijvoorbeeld de reis naar de maan, de reis naar het binnenste van de aarde - waar reuzenpaddestoelen groeien, zoals ook in Kuifjes album De geheimzinnige ster. Niet alleen de antisemitische figuur die in dat Kuifje-verhaal voorkomt (later weggeredigeerd) is ontleend aan een Verne-verhaal. Ook de beroemde grap uit dat album, waarbij geleerden schrikken van een tot reuzenformaat uitvergrote spin op de lens van de telescoop, is regelrecht afkomstig uit Vernes roman Hector Servadac.

J.-P. Tomasi, M. Deligne, Tintin chez Jules Verne, uitgeverij Lefrancq. ISBN 2871535795. ƒ45