Seks is niet erg vrolijk in films van Breillat

Romance van Cathérine Breillat, die gisteren op het filmfestival in Rotterdam zijn wereldpremière beleefde, is ondanks de aanwezigheid van een mannelijke pornoacteur in volle glorie (Rocco Sifreddi) geen echte pornofilm. Daarvoor is het aantal echte seksscènes te gering, en ook niet expliciet genoeg gefilmd.

Maar helaas is Romance in dramaturgisch opzicht wel net zo saai als de meeste pornofilms. In treurige cadans sleept het verhaal van de film zich voort van de ene neukpartij met een onbekende op de trap naar de volgende vastbindsessie door een behulpzame minnaar ± dit alles ter compensatie van het feit dat de man aan wie de vrouwelijke hoofdpersoon haar hart heeft geschonken, voor de daad geen noemenswaardige belangstelling aan de dag legt.

Het festival wijdt aan Breillat ook een retrospectief. Wie Tapage nocturne, uit 1979, ziet en daarna Romance, zou kunnen denken dat Breillat in feite al twintig jaar dezelfde film maakt: het verhaal van een vrouw die uit seksuele en existentiële onvrede op zoek gaat naar heftige, erotische ervaringen. In Breillats opvatting speelt masochisme kennelijk een grote rol, wanneer een vrouw haar verlangens volgt. Seks is bij Breillat over het algemeen trouwens geen vrolijke aangelegenheid, maar een machtsspel der wanhoop.

Dit alles zou niet zo vreselijk saai hoeven uit te pakken, wanneer de verbeelding van de seksualiteit bij Breillat een zekere vlucht zou nemen. Weliswaar bevat Romance een, betrekkelijk schijnheilig gefilmde, allegorische scène waarin een gang met mannen anonieme onderlijven neukt, waarvan het hoofd aan de andere kant een goed gesprek heeft met een andere man. Maar het is wel duidelijk dat Breillat met zo'n scène slecht op haar gemak is. Liever beperkt zij zich tot een treurige litanie van standjes, en gesprekken tussen man en vrouw die al evenmin van erg veel vindingrijkheid getuigen.

Breillat verklaarde, na de première van Romance gisteravond, de opwinding over het beweerde pornografisch gehalte van haar films maar merkwaardig te vinden: mensen maken toch zeker bijna allemaal soms extreme keuzes in hun leven, als het om seks gaat? Kennelijk ziet de filmmaakster haar reductionistische benadering van de seksualiteit dus als een vorm van realisme.

Misschien ligt daar het probleem. Echte pornografie heeft dezelfde realistische pretentie en al is er niemand die denkt dat het in het werkelijke leven net zo toe gaat als in pornofilms - er is altijd nog de compensatie van de prikkelende werking, waarvoor porno wordt bekeken. Dezelfde reductionistische benadering als een doodernstig vertoog over aard en wezen van de seksualiteit echter, laat de toeschouwer in elk opzicht onbevredigd achter. Onlangs de hype eromheen gaat Romance niet ver genoeg om indruk te maken. Breillat heeft een `gevaarlijke' film willen maken, maar daarvoor is meer nodig dan het geërecteerde lid van een porno-acteur: een geestelijke vonk, die in Romance jammerlijk ontbreekt.

Romance wo. 3 feb 22.00 VE3 en za. 6 feb 14.00 PA3. Tapage nocturne wo. 3 feb 16.00 PA2.

    • Raymond van den Boogaard