`Er is gezegd: nou, zo kan het'

De reconstructie van de onderhandelingen over de politie-CAO lijkt een `whodunnit'. Wie heeft de fout gemaakt waardoor die CAO 35 miljoen duurder uitvalt dan de bedoeling was? Onderhandelaar Stekelenburg valt in ieder geval niets te verwijten, vindt hijzelf.

Wie heeft zitten slapen? Wie heeft een fout gemaakt? Wie, kortom, heeft op zijn geweten dat de politie-CAO 35 miljoen gulden duurder is uitgevallen dan de bedoeling was?

Het zal de politiebonden koud laten. Zij hebben de afspraken zwart op wit waaruit volgt dat ruim de helft van alle politiemensen een loonsverhoging tegemoet kan zien die hoger is dan de 2,7 procent die hun werkgever hun had willen gunnen. Voor een paar duizend agenten stijgt het loon zelfs met ruim zes procent.

Hun werkgever, het ministerie van Binnenlandse Zaken, worstelt in tegenstelling tot de bonden wel degelijk met de whodunnit-vraag. Hebben hún vertegenwoordigers nu de fout gemaakt? Of kunnen ze daarvoor de ambtenaar de schuld geven die namens het ministerie van Financiën erop moest letten dat de kosten van de CAO niet boven het vooraf afgesproken plafond zouden uitkomen?

De schuldige moet hoe dan ook worden opgespoord, opdat duidelijk wordt dat alleen een fout kan leiden tot loonstijgingen van zes procent. Een percentage waar onderwijzers, militairen, rijksambtenaren en rechters bij hun komende CAO-onderhandelingen echt niet mee aan hoeven komen als looneis.

Voor Johan Stekelenburg, die namens Binnenlandse Zaken mede-onderhandelde, is de analyse helder: de rekenaars van Financiën en Binnenlandse Zaken hadden alarm moeten slaan. Uit het feit dat zij dat niet hebben gedaan, blijkt dat zij óf hebben zitten slapen óf dat de 35 miljoen binnen de onderhandelingsruimte paste. ,,In het ene kamertje werd gepraat, in het andere kamertje werd gerekend'', aldus de oud-vakbondsleider, tegenwoordig burgemeester van Tilburg.

Is aan die `rekenambtenaren' gevraagd of de loonsverhogingen binnen de door Zalm toebemeten onderhandelingsruimte pasten?

,,Wij hebben alleen maar gezegd: dit en dit zijn de voorstellen, kan dat? En zij zeiden toen: Ja, dat kan. Als de ruimte er niet was, zou men dat op dat moment gezegd moeten hebben. Dat heeft men niet gezegd. Met de uiteindelijke voorstellen was er zelfs op papier nog ruimte over binnen het mandaat. Ik begrijp ook allemaal niet goed hoe dat berekend is. Maar dat waarschijnlijk met verkeerde modellen gerekend is, ja, dat kan bijna niet anders. Anders ontdekt men niet na elf dagen dat men het mandaat blijkbaar heeft overschreden. Het is dan ook maar de vraag in hoeverre dat mandaat is overschreden. Waarschijnlijk heeft Binnenlandse Zaken een te laag bedrag doorgegeven aan de ministerraad en kwamen ze daar pas na elf dagen achter. En dat is nu eenmaal een doodzonde in Den Haag.''

Bemoeide de ambtenaar van Zalm zich verder ook met de onderhandelingen of was hij slechts op de achtergrond aanwezig?

,,Naar ik heb begrepen is de rol van de ambtenaar van Financiën normaal gesproken een passieve. Althans, dat zou het moeten zijn. Maar ik heb daar nog ruzie over gehad, omdat hij zich ook inhoudelijk met sommige vormen van beleid ging bemoeien. Dat moest-ie niet doen. Hij moest alleen maar uitrekenen wat de extra kosten zijn en op basis daarvan gaan kijken of alles kon of niet.''

Uit de notulen van de onderhandelingen blijkt dat u de loonsverhoging van zes procent in sommige schalen had zien aankomen. `Een cumulatief effect', was dat volgens u. Is dat niet wat makkelijk?

,,Dat is niet makkelijk, dat is de waarheid. Doordat de loonsverhoging in de schalen zeven en acht te laag uit zou vallen door alleen het toevoegen van een extra periodiek, hebben we die schalen ook nog geherstructureerd. Dat leverde grotere loonsverhogingen op. Dat is vanaf het begin af aan bekend geweest en zo heb ik dat ook vanaf het begin uitgelegd.

,,Ik begrijp wel dat dat geen normale constructie is en dat daar wellicht ook voor een deel de fout in is opgetreden. Maar je zit te onderhandelen en dan zoek je dat soort dingen uit. Dan moeten er signalen gegeven worden van `Ho even, dit kan niet, we gaan ver boven ons mandaat uit'. Er is contact geweest met minister Van Boxtel, Peper was op dat moment in het buitenland, en er is op een bepaald moment gezegd: `Nou, zo kan het'.''

Wat vindt u ervan dat er nu zo nadrukkelijk naar een zondebok wordt gezocht?

,,Natuurlijk is het vervelend dat er met modder gegooid wordt. Blijkbaar zijn dat in Den Haag de manieren waarop geprobeerd wordt toch een soort afleiding te zoeken ± iemand waarop men de zaak kan concentreren. Maar ik vind dat van een niveau waaraan ik niet mee wil doen. Blijkbaar is men in de politiek een beetje om Peper heen gaan staan in de verwachting dat dat zou helpen.

,,Iedereen kan beredeneren waarom dat is: de relatie tussen de politie-CAO en het onderwijs en alles wat daar mee samenhangt is zo precair. Men heeft er in Den Haag blijkbaar wel wat voor over om te voorkomen dat de politie-CAO dezelfde consequenties gaat hebben in het onderwijs en al die andere sectoren. Daaruit blijkt toch wel dat het helemaal niet om die 35 miljoen gaat.''

De lengte van de vergadering, achttien uur met een half uur pauze, zou ten koste zijn gegaan van de scherpte van de onderhandelaars. Mee eens?

,,Mijn adrenaline gaat omhoog als ik erin slaag om in de buurt van een resultaat te komen. Het lag allemaal heel gevoelig, eerst over het vervroegd uittreden, toen over de flexibele inzet en later over de lonen. Als je dan zegt: we stoppen om twaalf uur en gaan morgen weer verder, dan is het de vraag of je er ooit uitkomt. Iedereen gaat dan weer overleggen met de achterbannen en dan komen de media erover heen. Dan gaat iedereen weer terug naar zijn oude standpunt en komt er weer ruimte om actie te voeren. Door lang te onderhandelen ontstaat een sfeer waarin je er met elkaar wilt uitkomen. Je groeit naar elkaar toe. Dat bleek nu ook.''

    • Egbert Kalse
    • Robert Giebels