De Waal (FNV): de conflictstof begint zich op te hopen

FNV-voorzitter L. de Waal voorziet een verscherping van de conflicten rond verschillende CAO's. Het veelgeprezen Nederlandse `Poldermodel' is volgens hem in ongebruik geraakt.

FNV-voorzitter Lodewijk de Waal wil nog niet zo ver gaan het einde van het `Poldermodel' af te kondigen, maar volgens hem is van het veelgeprezen overleg tussen overheid, werkgevers en werknemers al enige tijd geen sprake meer. ,,Het Poldermodel bestaat sinds het jaar 1500, maar we zijn in een periode aanbeland dat er geen gebruik meer van wordt gemaakt. De conflictstof begint zich op te hopen. De werkgevers hebben de zaak op scherp gezet'', zegt De Waal telefonisch vanuit zijn auto: ,,Er is een vervelende, uiterst brandbare situatie ontstaan.''

De Waal zet de ,,sfeerbedervende'' kwesties van de laatste weken op een rijtje. ,,VNO/NCW heeft de aanval geopend op de koppeling en het minimumloon en sinds begin dit jaar ook de op hoogte en duur van de WAO. MKB Nederland heeft dit weekeinde een duit in het zakje gedaan met de oproep mensen met psychische klachten niet tot de WAO toe te laten. Gezamenlijk voeren de werkgevers een zwaar-gecoördineerde actie om de lonen met maximaal twee procent te laten stijgen en moedigen zij de overheid aan om de poot stijf te houden bij de loononderhandelingen in de collectieve sector. De overheid zelf speelt een eigenaardige, bepaald niet consistente rol bij de politie-CAO.''

Dit voorjaar moeten er voor ongeveer drie miljoen werknemers CAO's afgesloten worden. De FNV heeft aangegeven vakbonden maximaal 3,5 procent loonsverhoging te eisen, terwijl de werkgevers niet verder willen gaan dan maximaal 2 procent. Volgens De Waal hebben de werkgevers in de verschillende sectoren overduidelijk met elkaar afgesproken om de twee procent niet te overschrijden. ,,Er zit systeem in de manier waarop werkgevers hun standpunt over de loonruimte willen forceren. De interviews die werkgevers afgeven zijn snoeihard van toon en er wordt over een brede linie weinig toegegeven. Afgezien van de vervoerssector lopen alle cao-onderhandelingen uiterst moeizaam, van banken en de bouw tot onderwijs en de politie. Zelfs het overleg in de schoonmaakbranche, die doorgaans voor 1 januari een akkoord heeft, zit vast.''

De werkgevers verdedigen de twee procent met het argument dat de inflatie volgend jaar heel laag uitkomt en er dus minder loon nodig is om de koopkracht van werknemers te vergroten. ,,Wij gaan altijd uit van het afgelopen jaar. Dus als de inflatie in het volgende jaar juist dreigt op te lopen zeggen we altijd tegen onze achterban, dat we ons niet met extra looneisen moeten rijk rekenen. Nu de inflatie lager lijkt te worden zijn we dus consistent door niet meteen lager te gaan zitten. Ik heb overigens al aangegeven dat in een neergaande economie de verschillend tussen de sectoren wat groter zullen zijn. Bovendien is de 3,5 procent een eis, en daarin zit altijd een element van het onderhandelingritueel. Het is anders dan vorig jaar niet zo dat we krijgen wat we vragen. De werkgevers maken er nu alleen een prestigestrijd van.''

Premier Kok heeft ook al laten weten dat twee procent heel mooi is, nu de inflatie daalt. ,,Dat is een gevolg van de weeffout in het regeerakkoord, waarin wordt uitgegaan van de veel te lage loonstijging van 1,5 procent. Dan krijg je dus dat minister Zalm van Financiën bij de CAO-besprekingen in de collectieve sector het vingertje erbij houdt om te kijken of de financiële afspraken niet in gevaar komen.''

De Waal toont zich buitengewoon geïrriteerd over de uitlatingen van de werkgevers-voormannen over de `zwakkeren'met een WAO-uitkering. ,,Mensen is het stuipen op het lijf gejaagd door die uitspraken, waarmee duidelijk de stormbal is gehezen. De werkgevers moeten op die uitlatingen terugkomen.''

Zo niet, dan dan zal de vakbond zelf ook kiezen voor de ,,harde lijn'', waarschuwt de Waal. ,,Ik hoop dat we dat weer normaal kunnen gaan praten, maar zoniet, dan zijn ook wij in staat en bereid om hard te reageren'', zegt De Waal: ,,De stakingskassen zitten vol en we kunnen desnoods in vijf of zes sectoren tegelijk tot acties overgaan. En dan praat ik dus juist over sectoren waar de instroom van WAO'ers het grootste is, zoals de zorg.''

Maar liever niet, benadrukt De Waal: ,,Ik heb het liefst dat we gewoon weer gaan overleggen over de belangrijke zaken. Bij de CAO's over zaken waarover we het eerder al eens waren dat het daar om gaat: dus over employability en het investeren in mensen. Bij de WAO over de vraag hoe we in het eerste ziektejaar kunnen voorkomen dat mensen voorgoed arbeidsongeschikt worden.''