We hebben een Probleem

Een lege stoel. Staatssecretaris Job Cohen (Justitie) had Felix Rottenberg plechtig beloofd in Het Schaduwkabinet mee te discussiëren over het asielbeleid. Twee dagen voor de opnames zegde hij af. Cohen durfde niet, luidde de verklaring van Rottenberg. Cohen vond het met het oog op de persconferentie over de illegalen in de Agneskerk beter om niet te komen. Luidde de officiële verklaring.

Misschien was de werkelijke reden dat Cohen niet en plein publique geconfronteerd wilde worden met een politicus en een ethicus die aandringen op harde maatregelen, met een migratiedeskundige die vindt dat economische vluchtelingen een tijdelijke werkvergunning moeten krijgen en met een vreemdelingenrechter die zich afvraagt hoe een `ontmoedigingsbeleid' zich verhoudt tot de rechtshandhaving en internationale verdragen. Stel je voor dat Rottenberg zich omdraait en bast: ,,Mijnheer de staatssecretaris, wat denkt u daar nou concreet aan te gaan doen?''

Vanavond begint een nieuwe reeks van het discussieprogramma Het Schaduwkabinet. Dit seizoen zijn er vijf afleveringen gepland, de volgende is op 1 maart. Voor zijn `schaduwkabinet' van vanavond heeft presentator Rottenberg vier gasten gevraagd: Tweede Kamerlid Frits Bolkestein, hoogleraar ethiek en VVD-lid Heleen Dupuis, asielrechter Willem van Bennekom en migratiedeskundige Han Entzinger. Over één ding zijn ze het snel eens: we hebben een Probleem. De procedures zijn te lang, er komen relatief veel asielzoekers naar Nederland en het lukt niet om uitgeprocedeerde asielzoekers uit te zetten. ,,In de asielsupermarkt Europa heeft Nederland een goede aanbieding'', zegt Enrico Mulder, hoofd van de sectie Vreemdelingenzaken van de Koninklijke Marechaussee. Nederland moet minder aantrekkelijk worden. Maar hoe?

Rottenberg wil graag eerst een door Dupuis geopperde vraag behandelen: In hoeverre is Nederland verantwoordelijk voor wat er buiten de landsgrenzen speelt? Anders gezegd: moeten we eigenlijk wel al die asielzoekers opvangen? Bolkestein vindt ± wat hij al jaren vindt - dat asielzoekers in de eigen regio moeten worden opgevangen. Dus geen Afghanen in Nederland. Dupuis vindt dat er domweg een tijdelijke stop moet worden afgekondigd. Dat is onmogelijk, denkt Entzinger. We hebben toch het Verdrag van Genève ondertekent, onderstreept Van Bennekom.

Maar juist aan de poten van dát verdrag beginnen Bolkestein en Dupuis te zagen. Het is verouderd, opgesteld in een andere tijd met een andere doelstelling, de vereiste individuele beoordeling is met 60.000 asielzoekers per jaar niet meer mogelijk, andere landen hebben het verdrag ook ondertekent maar voeren toch een veel harder beleid, etc. ,,We botsen tegen het gevoel de barmhartige Samaritaan te moeten zijn, we moeten af van het schuldgevoel uit de Tweede Wereldoorlog'', zegt Bolkestein. Of de oud VVD-leider concreet wil zijn, verzoekt Rottenberg. Bolkestein: ,,Pas dat verdrag aan en zet alle illegalen en uitgeprocedureerde asielzoekers op straat.''

Mulder fronst. Hij weet als geen ander hoe moeilijk het is asielzoekers terug te sturen naar het land van herkomst. In de meeste gevallen is het land van herkomst niet eens bekend, zegt hij. Hoe kan je dan iemand uitzetten? De dagelijkse problemen van Mulder zijn interessanter dan de filosofiën van een ethica als Dupuis of een politicus als Bolkestein. Waar was de directeur van de Immigratie- en Naturalisatiedienst in deze discussie?

Rottenberg wil toekomstbespiegelingen. De mooiste oplossing zou natuurlijk een `Europees' asielbeleid zijn. Samen de problemen oplossen, vluchtelingen naar rato `verdelen'. Ideaal. Dé grote test voor de samenwerking in Europa, volgens Van Bennekom. Lukt nooit, denkt Bolkestein. ,,Andere landen willen geen aandeel in de Nederlandse problemen. Ze zeggen: jullie hebben het zelf gecreëerd, los het ook maar zelf op.''

Het Schaduwkabinet, Ned.3, 20.22-21.28u.