`REINVENTING MIDDENVELD'

De rijksoverheid heeft tot nu toe nog betrekkelijk weinig interactief ontwikkeld, maar het begint te komen. Een mega-debat over globalisering, dat minister Andriessen (Economische Zaken) in 1994 in een televisiestudio organiseerde (`de Show van Koos'), kan als een vroege uiting van modern rijksbestuur worden gezien. Minister Wijers, opvolger van Andriessen, pakte de draad op met een Employability Debat in het Scheveningse Kurhaus. Minister Ritzen deed het zijne met onder meer een Nationaal Kennisdebat over informatisering. En er was, niet te vergeten, de `nut & noodzaak'-discussie over de toekomst van de luchtvaart in Nederland.

Doe-ministeries, zoals Verkeer & Waterstaat, VROM en Landbouw, lopen in Den Haag voorop bij het ontwikkelen van interactief beleid. Denk-ministeries als Economische Zaken en OCW hebben inmiddels ook wel de nodige ervaring opgedaan. Maar Financiën, Sociale Zaken, Volksgezondheid, Justitie ± bij de meeste van de overige ministeries staat het nieuwe denken nog in de kinderschoenen, als het al begonnen is.

Toch zal het ervan komen, mede dankzij een betrekkelijk nieuwe directie (`toepassing communicatie') op het ministerie van Algemene Zaken die de interactieve beleidsvorming op rijksniveau moet stimuleren en ondersteunen. De scenario's liggen er klaar voor collega-departementen die het experiment niet schuwen. Minister Pronk heeft zich hierover terdege laten informeren en ook keurig volgens het boekje gehandeld, zo valt op Algemene Zaken te vernemen: niet te expliciet in zijn ideeën, wel expliciet in zijn rol als `procesbewaker'. Minister De Grave heeft zich niet laten coachen en zou daardoor wel eens beginnersfouten kunnen maken: wat valt er nog te debatteren met een minister die uitstraalt dat hij alles al weet?

Er was een tijd dat `paars' het primaat van de politiek zou herstellen, zo zei VVD-leider Bolkestein in 1994, met name aan het adres van de volgens hem veel te machtige `CDA-koepels' in de zorg, de zekerheid en het onderwijs. In de regeringsverklaring van Paars-II was de toon heel wat milder: ,,De overheid kan de nieuwe uitdagingen en problemen niet alleen aan. (..) [Het kabinet wil] de capaciteiten en potenties in onze samenleving ten volle benutten.'' Twee ministers voegen de daad bij het woord in twee beleidsdocumenten. Het zou een mooi motto kunnen zijn voor de tweede `Kok Administration': reinventing middenveld.