N-woord is ook fataal als het geen N-woord is

Je kunt in Washington niet voorzichtig genoeg zijn als het gaat om rassenpolitiek. Een verkeerd begrepen woord en je bent een conservatieve martelaar tegen wil en dank.

Eén verkeerd begrepen woord heeft in Washington geleid tot een politieke rel rond de nieuwe burgemeester. De affaire illustreert hoe snel de vlam in de pan kan slaan in de verhoudingen tussen zwart en blank in de Amerikaanse hoofdstad.

Het woord waar de kwestie om draait is `niggardly', een niet alledaagse term voor `krenterig', afgeleid van een Scandinavisch woord voor vrek. David Howard, de (blanke) ombudsman van de in november gekozen (zwarte) burgemeester Anthony Williams, besprak met twee medewerkers zijn beperkte begroting. ,,I will have to be niggardly'', zei Howard.

Meteen zag hij aan de verbijsterde gezichten van zijn twee collega's — de een blank, de ander zwart — dat hij iets verkeerds had gezegd. De twee kenden allebei de betekenis van het woord niet, maar meenden er wel `het N-woord' in te horen, het ernstige scheldwoord voor zwarten, `nigger'. De zwarte medewerker wilde van geen verontschuldiging of verklaring horen en stormde de kamer uit.

Zelfs het woordenboek kon toen geen uitkomst meer bieden. Het gerucht dat Howard een racistische term had gebruikt, verspreidde zich snel door de gemeentelijke bureaucratie. Onder die druk diende Howard zijn ontslag bij de burgemeester in. Hij schreef dat hij er nooit over zou piekeren om een racistische opmerking te maken, maar dat ,,zijn effectiviteit als ombudsman door het gerucht gecompromitteerd was''.

Williams aanvaardde zijn ontslag meteen, en riep daarmee een golf van kritiek over zich af. De verklaring van de burgemeester dat Howard een ,,beoordelingsfout'' had gemaakt, wekte in de lokale en landelijke media, bij links en bij rechts, hoon en verontwaardiging op. Hij maakte het er niet beter op toen hij Howards gebruik van het omstreden woord in het voor rassenkwesties zo gevoelige Washington, vergeleek met ,,in een raffinaderij op roken betrapt worden''.

Meteen bij zijn aantreden had Williams het oplossen van de raciale spanningen in de stad als een van zijn voornaamste prioriteiten genoemd. Maar het was al snel duidelijk dat hem dat niet makkelijk zou vallen. In een artikel in The Washington Post beschuldigden zwarte critici hem er onlangs van dat hij ,,niet zwart genoeg'' was, dat hij onvoldoende oog had voor de problemen van de zwarte bevolking in deze stad, die voor tweederde uit Afro-Amerikanen bestaat. ,,Als Williams een steviger basis had in de zwarte gemeenschap, dan had hij kunnen zeggen: Dit is absurd'', zei de presentator van een lokaal radioprogramma over de niggardly-affaire.

Maar nu heeft Williams de indruk gewekt te zwichten voor op niets gebaseerde verontwaardiging uit politiek correcte hoek. Julian Bond, de voorzitter van de belangenorganisatie voor zwarten NAACP, zei dat Williams ,,niggardly'' is geweest in zijn oordeel. ,,Je moet er niet aan denken, dat je je taal moet censureren om tegemoet te komen aan het onbegrip van anderen.''

Omdat Howard de eerste openlijk homoseksueel was die Williams benoemd had, protesteerden homogroepen scherp tegen het gemak waarmee de burgemeester hem liet vallen. En conservatieve commentatoren in het hele land, blij dat ze deze keer het gelijk zo onmiskenbaar aan hun kant hebben, verhieven het incident onmiddellijk tot een nationale zaak, hèt bewijs van dolgedraaide politieke correctheid en van de overdreven gevoeligheid van mensen die overal racisme zien. Williams heeft beloofd de zaak nog eens goed te onderzoeken.