Kabinet Schröder geconfronteerd met stakingsgolf

De rood-groene regering (SPD, Groenen) van bondskanselier Gerhard Schröder wordt deze week met een eerste golf van loonstakingen geconfronteerd, die ook naar andere Europese landen kan overslaan. Bovendien kunnen de stakingen de besprekingen voor het `Bündnis für Arbeit', die eind deze maand worden voortgezet, in gevaar brengen.

Onder het motto `Het einde van de bescheidenheid' heeft de machtigste vakbond IG Metall honderdduizenden leden opgeroepen vandaag in Noordrijn-Westfalen, Berlijn en Beieren het werk neer te leggen om hun eis voor 6,5 procent meer loon kracht bij te zetten. Ook bij de banken en verzekeraars worden werkonderbrekingen gehouden nadat de CAO-onderhandelingen vorige week zijn vastgelopen.

Vrijdag al hielden 220.000 werknemers in de metaalindustrie de eerste `waarschuwingsstakingen'. De grootste protestacties werden gehouden bij de autofabrikanten zoals Daimler-Chrysler, BMW, Porsche, Audi en Ford.

IG Metall, dat de CAO regelt voor 3,4 miljoen werknemers in de branche, besloot vorige week tot acties over te gaan na het mislukken van de eerste onderhandelingen tussen de werkgevers en werknemers over een nieuwe CAO. De werkgevers weigerden in te gaan op de `buitensporige' looneisen van 6,5 procent. Gesamtmetall, waarin de werkgevers georganiseerd zijn, bood een loonsverhoging aan van 2 procent en een eenmalige uitkering van 0,5 procent, die afhankelijk wordt gesteld van de winstontwikkeling in bedrijven.

Maar IG Metall wees het voorstel als ,,een provocatie'' van de hand en heeft de werkgevers een ultimatum gesteld tot 11 februari aanstaande. Wordt voor die periode geen ,,beduidend hoger'' bod gedaan, dan wil IG Metall landelijke acties afkondigen voor eind februari. Ook in andere sectoren slaan vakbonden een strijdlustige toon aan. De ambtenaren, die 5,5 procent loonsverhoging eisen, willen vooralsnog niet voor de werkgevers (SPD-minister Otto Schily van Binnenlandse Zaken) door de knieën gaan.

De vakbond HBV voor de werknemers in de handel, banken en verzekeringen hebben ook 6 tot 6,5 procent meer loon geëist, maar de werkgevers wilden slechts onderhandelen over het intrekken van de dertiende maand en de extra toeslag voor werken op zaterdag. Daar wilden de vakbonden niets van weten en tot de volgende onderhandelingsronde in maart hebben ze prik- en ,,creatieve'' acties in het bankbedrijf aangekondigd.

Militante acties van de Duitse vakbeweging kunnen de economische politiek van kanselier Schröder, die de hoge werkloosheid van ruim 4 miljoen wil bestrijden, ondermijnen. Schröder is in december begonnen aan de eerste van een reeks gesprekken voor een `Bündnis für Arbeit' (Alliantie voor Werk), die hij met vakbonden en werkgevers hoopt te bereiken om meer investeringen en banen te scheppen. Schröder wil ook de salarisontwikkeling op de agenda zetten van de onderhandelingen, die op 25 februari worden voortgezet. Zelf heeft hij zich regelmatig uitgesproken voor een gematigde loonontwikkeling in ruil voor meer werk.

De acties worden ook in Frankfurt op de voet gevolgd door de Europese Centrale Bank, die de stabiliteit van de euro bewaakt. Gevreesd wordt dat de stakingen in Duitsland kunnen overslaan naar andere eurolanden, nu ook de vakbeweging op Europees niveau druk doende is CAO-besprekingen te coördineren. Onlangs al riep IG Metall-voorzitter Klaus Zwickel in Brussel de EU-landen op tot een Europese werkgelegenheidspolitiek.

,,Europa kampt niet met inflatie, maar met werkloosheid'', aldus Zwickel. Juist in Duitsland is volgens hem duidelijk geworden dat loonmatiging niet tot meer investeringen leidt. In Duitsland zijn gedurende twee jaren gematigde CAO's afgesloten.

Volgens de Vijf Wijzen, de economische adviseurs van de regering, zullen loonsverhogingen van meer dan 2,7 procent slechts tot verdere stijging van de werkloosheid leiden. Alleen als de salarisverhogingen onder de inflatie- en productiviteitsstijging blijven kan dit op de lange duur een gunstig effect hebben op de werkgelegenheid, menen de Vijf Wijzen.