Aankomst PKK-leider voorkomen

Het Nederlandse luchtruim is vannacht uren volledig afgesloten voor zogenoemde general aviation om te voorkomen dat de leider van de Koerdische afscheidingsbeweging PKK, A. Öcalan, met een privé-vliegtuig de Rotterdamse luchthaven Zestienhoven zou bereiken.

Om de PKK-leider, die door Turkije wordt vervolgd wegens terrorisme, te weren, is volgens woordvoerder D. Breedveld van de luchthaven ,,alles wat geen lijn- of vakantievlucht is'' uit het Nederlandse luchtruim de toegang ontzegd. Toen zijn komst om acht uur bekend werd, is het luchtruim terstond afgesloten tot circa drie uur vannacht. De ministeries van Justitie en Verkeer en Waterstaat wilden dit vanmorgen bevestigen noch ontkennen.

Ruim honderdvijftig Koerden verzamelden zich vannacht in afwachting van hun leider op het vliegveld. Vanmorgen was formeel nog onbekend vanuit welk land Öcalan richting Nederland vertrok.

Volgens de luchthaven is de registratiecode van het gehuurde toestel ES PVV, wat duidt op een vliegtuig uit Estland. Dit kan evenwel ook elders zijn opgestegen.

`Bravo Nederland', schrijft de Turkse krant Sabah vandaag in grote letters op de voorpagina.

De Griekse overheid heeft inmiddels ontkend dat Öcalan uiteindelijk naar Athene is gevlogen. Dit meldde zijn Nederlandse raadsvrouwe B. Böhler vannacht op de Rotterdamse luchthaven nadat zij om tien voor half drie door haar confrère V. Koppe werd gebeld. Koppe bevond zich bij Öcalan in het vliegtuig. Uit dit telefoongesprek was af te leiden dat Öcalans toestel ook uit Athene is vertrokken. ,,Dus jullie zijn terug in Athene'', zei Böhler tegen Koppe.

Buiten zong de Koerdische aanhang intussen ,,Öcalan, vrij, vrij, VRIJ!' Twee maanden lang, tot ruim twee weken geleden, stond Öcalan onder huisarrest in Italië. Op basis van een Duits verzoek om aanhouding op verdenking van moord was hij half november gearresteerd toen hij Italië met een vals paspoort probeerde binnen te komen na een vlucht vanuit Moskou. Tot woede van de Italiaanse overheid weigerde Duitsland Öcalan vervolgens te laten uitleveren uit angst voor aanslagen. Aan de eis tot uitlevering van de Turkse regering gaf Italië geen gehoor omdat de PKK-leider er wegens ,,terroristische activiteiten` ter dood kan worden veroordeeld.

Dit leidde tot toenemende diplomatieke spanning tussen Ankara en Rome. Onder zware druk van de Italiaanse overheid heeft Öcalan het land daarom op 16 januari verlaten. Waar hij sindsdien verbleef was onduidelijk.

Nadat de komst van Öcalan door diens drie Nederlandse raadslieden was aangekondigd, stroomde de parkeerplaats van de Rotterdamse luchthaven even na middernacht vol met Koerden. Mannen, vrouwen en kinderen rolden routineus gele vlaggen met een portret van hun leider uit. Hand in hand vormden ze een lange zingende en dansende rij naast de landingsbaan.

Öcalans raadslieden B. Böhler en T. Prakken frequenteerden

intussen het kantoortje boven de aankomsthal, waar justitieambtenaren overlegden met de marechaussee en medewerkers van de luchthaven.

Eerder schudden de raadslieden tussen de menigte naast de landingsbaan handen met toegesnelde medewerkers van het Koerdistan Informatie Centrum. Een dozijn politieauto's is daar intussen naast het kantoort van de marechaussee geparkeerd. Öcalan bevindt zich al enige uren in onbekend luchtruim. ,,Zoveel politie, het lijkt me sterk als ze een landing weigeren`, zegt Prakken. Böhler, quasi-opgewekt: ,,Ik heb al tien keer gezegd dat er een Nederlandse advocaat aan boord van het vliegtuig is. Dat ze niet denken dat ze zomaar een Koerd kunnen laten neerstorten!'' Licht wanhopig: ,,Ze kunnen echt niet terug, er is niet genoeg brandstof!'' Advocaat Koppen is ook Böhlers levensgezel. Maar echt, zeggen Prakken en Böhler, ze wéten niet vanuit welk land hij met Öcalan is opgestegen. Om diens veiligheid. Contact kunnen ze pas hebben als het toestel aan de grond is. Ze weten waar hij verbleef, maar willen dat niet zeggen. Want een `asielzoeker' moet terug naar een EU-land dat hem eerder heeft geaccepteerd. Een woordvoerder van het ministerie van Justitie zei vanmorgen evenwel dat Öcalan in alle Schengen-landen als ongewenste vreemdeling staat geregistreerd. Zijn raadslieden hadden al een safe house op een geheime plek in Nederland geregeld. Als nog onduidelijk is of Öcalan zal landen, staan zij zich af te vragen of hij direct zal worden gearresteerd. Arrestatie zou ,,het slechtste scenario'' zijn, zegt Prakken. De PKK-leider wil naar het Hof van Arbitrage dat in het Vredespaleis in Den Haag zetelt. In tegenstelling tot het Internationale Gerechtshof van de VN is voor het honderd jaar geleden ingestelde Hof van Arbitrage een voorafgaand akkoord tussen twee partijen vereist. Turkije zal dus moeten instemmen, maar is die kans niet nihil? Prakken: ,,Turkije wil in de Europese Unie. En Europa begint te beseffen dat aan de Koerdische kwestie iets gedaan moet worden.''

Als blijkt dat Öcalan niet komt, zijn de Koerden teleurgesteld, maar niet ontdaan. Aan camera's ontbreekt het niet, Öcalans tocht door Europa begint de trekken van een gelikte Koerdistan-promotietour te krijgen. ,,En dat is nou precies de bedoeling'', zegt een opgetogen Koerd.