Mavericks

Circa 50 Nederlandse gewetensbezwaarde veehouders blijven weigeren hun kalveren te oormerken. Dat merken gaat met een tang die een genummerde gele plastic flap eerst door de oorschelp prikt en dan vastdrukt in nog zo'n flap achter het oor. Brussel zou nu verordonneren dat alle kalveren en koeien die uit principe niet geoormerkt zijn, gedood moeten worden, zonder compensatie voor de eigenaar (NRC Handelsblad, 31 december en 4 januari).

In de vorige eeuw, in Texas, was er al een veeboer, de Poolse immigrant en pionier Samuel A. Maverick, die zijn kalveren niet brandmerkte. Hij stierf in 1870. Het Amerikaanse woord maverick wordt sindsdien gebruikt voor een ongemerkt kalf. Vanaf 1880 wordt in de VS de term maverick ook gebezigd voor een ongehoorzaam lid van een politieke partij of voor een heterodox persoon die weigert zich te conformeren. In de wetenschap bijvoorbeeld is maverick een vakterm voor een onafhankelijke geest, vrije vogel, solist, Einzelgänger, dissident of ketter.

De foeilelijke en wanstaltige flaporen dienen ter identificatie en registratie. Maar een boer die principieel weigert de oren van zijn kalf te piercen kan het kalf toch volgens het oude en beproefde voorschrift van links en van rechts op papier schetsen, of laten schetsen, en het oormerk aan zo'n tekening prikken?

Ik zie regelmatig kalveren en koeien die één of twee oorflappen kwijt zijn. Mijn buurman, W.P. Jensma (60) in Feerwerd (Groningen), een veehouder met gemiddeld 150 melk- en kalfkoeien en 100 kalveren, vertelde dat bij hem één kwart van alle oormerken bij het dragen uiteindelijk wegraakt, en dus door hem bijbesteld en opnieuw bevestigd moet worden. Soms vindt hij de verloren gele flappen terug in zijn weilanden, maar het vaakst in zijn stallen, bij de voerhekken waar zijn vee bij het voeren de kop — met oren en flappen — doorduwt en -trekt. Voor hem getuigt het van selectieve verontwaardiging dat Brussel de principieel ongeoormerkte kalveren en koeien nu met de doodstraf bedreigt. Het oude systeem van identificeren met schetsen is volgens mijn buurman trouwens minder fraudegevoelig dan de plastic flappen, want, zo zegt hij, die gele flappen zijn zo te verwisselen. Chips, onderhuids of in de maag, zijn lastig of niet te verwisselen, maar die zijn zonder apparaat niet te raadplegen. Is een onopvallende, verzegelde, verstelbare, genummerde en elektronisch leesbare halsband geen oplossing? Eenvoud is moeilijk.