Verder vliegen

DE KERSTVLUCHTEN van en naar Schiphol zijn dus uiteindelijk toch niet in gevaar gekomen. Ondanks eerdere sombere berichten hoeft de nationale luchthaven niet dicht als gevolg van het verbruiken van alle toegestane `slots'.

Dat is goed nieuws voor de duizenden vakantiegangers die de komende dagen naar de zon dan wel de sneeuw willen vertrekken. Het is ook goed nieuws voor Schiphol: een afgang in de internationale luchtvaartwereld is het vliegveld zo bespaard gebleven. Of het werkelijk zo ver zou zijn gekomen, blijft intussen de vraag. Alarmerende geluiden over bij het grote publiek populaire vluchten die geschrapt dreigen te worden, zijn langzaam maar zeker een vast patroon geworden. Al even gewoon is dat vervolgens van de zijde van de overheid `voor de laatste keer' een overschrijding van de quota wordt toegestaan.

Het is allemaal het directe gevolg van een luchthaven die wettelijk vol is, maar voor het overige nog over voldoende capaciteit beschikt. Daarom is het goed dat het kabinet nu eindelijk iets van duidelijkheid heeft verschaft over de groeimogelijkheden van Schiphol. Geheel in lijn met de `brainstormsessie' van een maand geleden op het Catshuis heeft het kabinet afgelopen vrijdag in een formele zitting in de Treveszaal besloten tot het verlenen van toestemming voor een verdere uitbreiding van Schiphol. Overigens opereerde het kabinet daarmee tevens geheel in lijn met de salami-achtige besluitvorming die zo kenmerkend is voor dit onderwerp. Na de vrije gedachtenwisseling van een maand geleden kon minister Pronk (Milieu) ferm verklaren dat er nog niets was besloten, en toen vrijdag het kabinet daadwerkelijk besloten had, was het besluit eigenlijk geen nieuws meer.

VAST STAAT NU dat Schiphol tot het jaar 2010 op zijn huidige locatie kan doorgroeien van de huidige 380.000 via 520.000 tot 600.000 vliegbewegingen per jaar. Om dat mogelijk te maken wordt afgestapt van de grens van 44 miljoen passagiers en 3,3 miljoen ton vracht die nu nog als leidraad geldt. Het is verstandig dat de beladingsgrens wordt verlaten - aantallen passagiers en hoeveelheden vracht zeggen immers niets over geluidsoverlast en luchtvervuiling - maar het roept wel de vraag op waarom het vorige kabinet zich zo krampachtig aan die norm heeft vastgeklampt. Ook toen die grens werd gesteld, wezen critici er al op dat het een vreemdsoortig meetcriterium was.Het enige dat telt zijn de milieu- en veiligheidsnormen. Dat geeft de luchtvaartindustrie een prikkel veiligere, schonere en stillere vliegtuigen te blijven ontwikkelen.

Datzelfde geldt voor de luchthaven. Een `slimme' inrichting van het vliegveld met landings- en startbanen die zo min mogelijk overlast geven, kan honderdduizenden extra vluchten opleveren. Dat neemt niet weg dat natuurlijk ergens wel een prijs moet worden betaald voor de uitbreiding van het vliegverkeer dat hoe dan ook vervuilend blijft. Daar kan het kabinet beter een eerlijk verhaal over vertellen dan te vluchten in eufemistisch taalgebruik. Want wat betekent nu een “geintegreerd stelsel van nieuwe milieu- en veiligheidsnormen die gelijkwaardig zijn aan de huidige normen, maar beter meetbaar en handhaafbaar zijn', zoals het kabinet stelt.MET HET TOESTAANvan een verdere groei van Schiphol is de politieke wenselijkheid in lijn gebracht met de reeds bestaande werkelijkheid. De vraag is voor hoe lang. Als de Schipholklucht van de voorbije jaren iets heeft geleerd, is het wel dat niets zo onbetrouwbaar is als groeiprognoses voor de luchtvaart. Niet alleen economische groei speelt daarbij een rol maar ook luchtvaartpolitiek die wordt gekenmerkt door steeds minder restricties. Naarmate de markt meer liberaliseert, zal het aanbod van vluchtmogelijkheden groter worden. Dat zal weer invloed hebben op de prijs en dus het aanbod van passagiers. Dit `natuurgegeven' relativeert het belang van het aanbieden van alternatief vervoer voor de middellange afstand zoals hogesnelheidstreinen. Het is noodzakelijk, maar ook met een hoogwaardig spoorwegnet zal het vliegverkeer aanzienlijk blijven groeien.Een visie voor de toekomst na 2010 is dus noodzakelijk. Wat moet er dan met Schiphol gebeuren? Er doen al scenario's de ronde die spreken van een miljoen vliegbewegingen over 25 jaar. Volgens het kabinet zijn er dan twee mogelijkheden: of Schiphol of een nieuwe luchthaven twintig kilometer van de kust in zee.

Andere mogelijkheden zoals overloopluchthavens in Flevoland of de Maasvlakte wijst het kabinet af. Het kabinet heeft er goed aan gedaan zich op dit moment te beperken tot niet meer dan een richtinggevende keuze, samen met het in gang zetten van de daarbij behorende procedures. De wereld van de luchtvaart is te dynamisch om nu al onomkeerbare beslissingen te nemen.