Leesvoer

Naar het aantal culinaire bladen gemeten is Nederland binnen een half jaar uitgegroeid tot een natie van gastronomisch belang. Het plankje 'eten en drinken' in de tijdschriftenkiosk buigt flink door onder de aanwas aan nieuwe bladen. Moesten we het vroeger stellen met niet veel meer dan Alliance, Tip Culinair en Lekker eten, drinken en reizen - dat ook nog eens de bladen Culinaire Ambiance en Menu opslokte - nu is het aanbod meer dan verdubbeld.

Een paar jaar geleden was Sla! de voorbode. Geen clubblad voor sadomasochisten, maar een eetmagazine voor niet-vleeseters. Vegetariers zijn ook levensgenieters en er zijn zelfs bekende Nederlanders bij, is de boodschap van het blad. Eind 1997 volgde Club Cuisine, met de amateurkok in kookclubverband als doelwit. Begin dit jaar kwam Wining & dining uit, van de nieuwkomers het meest serieuze eet- en drinkblad. Het is erg beschaafd en erg keurig, de AVRO onder de culinaire bladen.

In de tweede helft van het jaar draaiden de culinaire persen in versnelling en achtereenvolgens verschenen Gourmet Gazette, Tip Entertaining en Elle Eten. Gourmet Gazette staat vol restaurantbesprekingen die in een reclamefolder niet zouden misstaan. In de besproken restaurants wordt de Gazette gul uitgedeeld. De formule van Willem Elsschots Wereldtijdschrift blijft actueel. De wedstrijd zo-weinig-mogelijk-letters-

in-een-blad-zetten wordt glansrijk gewonnen door Elle Eten. Met ultra korte stukjes is het een blad voor de zap-generatie. Die zal niet lang in de keuken staan. Tip Entertaining is zeker zo trendy, maar heeft net wat meer om het lijf.

De taal van titel is veelzeggend. De bladen met een Franse titel zijn in meer of mindere mate oubollig. De doelgroep draagt plooirokken en clubdassen. De aandacht is gericht op golfen, dure horloges, Franse kaas en een goed glas wijn bij de rustieke open haard. De ideale keuken is Frans dan wel mediterraan. De, veelal nieuwe, bladen met een Engelstalige titel zijn daarentegen voor het moderne publiek bestemd, met artikelen over roestvrij stalen keukengereedschap, modieuze restaurants, shoppen en - de Engelse titel is veelzeggend - de wereldkeuken.

Die tweedeling moet aansluiten op de doelgroepen die de eetbladenmarketeers weten te onderscheiden. Traditioneel hebben we dan nog een derde groep de huisvrouwen die net iets meer van de dagelijkse maaltijd willen maken en hun inspiratie opdoen in bladen als Tip Culinair en Allerhande. De geboortegolf bij de culinaire bladen is des te opmerkelijker omdat de oudgedienden onder de tijdschriften in het algemeen geen florissante geschiedenis hebben. De redactionele formules wijzigen om de haverklap en adverteerders en redactie lijken vaak eendrachtig samen te werken. De algemene opinie was dan ook al jaren dat Nederland te klein zou zijn voor een gastronomisch blad met een onafhankelijke, journalistieke opzet. Ook bij de nieuwe bladen kijken de adverteerders op zijn minst indringend over de schouders van de redacties mee. In de tijdschriften is de culinaire wereld daarom rooskleurig. Zelden valt er een onvertogen woord. Alles is lekker, enig, bijzonder en niet te missen. De redacties willen de weg wijzen naar culinair genoegen, inspirerend zijn en een positief levensgevoel uitstralen. En allemaal willen ze in de potten kijken bij een topkok. Gelukkig blijken er, dankzij de semantische erosie van het begrip topkok, daarvan heel veel te zijn.

De drie lezersgroepen hebben kennelijk gemeen dat ze alleen maar korte of ultra-korte stukjes verlangen, weinig echte informatie tot zich willen nemen en geen behoefte hebben aan af en toe een kritische blik op de gastronomische wereld. In de wetenschap dat het onmogelijk is dat ze allemaal overleven - de helft van alle nieuwe bladen verdwijnt net zo snel als ze op de markt zijn gekomen - zou het leuk geweest zijn als een van de nieuwkomers het anders had aangepakt.

Niemand heeft het gedurfd, een blad met liefde voor eten gemaakt, maar ook met enige kritische distantie, vol echte informatie en met enige diepgang. Een blad dat niet achter alle trends aanholt en 'enig' roept of dat niet het zoveelste recept met truffel en ganzenlever oplepelt. Dat zou pas getuigen van respect voor de gastronomie.