Geen chaos, maar Grote Stilte

AMSTERDAM, 22 DEC. Grootste angst voor 2000: de mensen willen verder maar de systemen weigeren. Grootste zorg op de beurzen voor het euro-jaar 1999: de systemen kunnen het aan, maar de mensen weigeren dienst.

Beursplein 5, maandag 4 januari om half tien 's ochtends. Boing, doet de gong, na de ferme slag waarmee minister Zalm de eerste handelsdag in het eurotijdperk feestelijk opent. Iedereen kijkt verwachtingsvol om zich heen, zet zich schrap voor de golf van bedrijvigheid waarmee de aandelen- en optiehandel op gang komt, blikt nieuwsgierig naar de beeldschermen.

Niets.

Ligt het aan de computersystemen? Nee, allemaal nagekeken. Ligt het aan overgangsproblemen binnen de banken en effectenkantoren? Hopelijk niet. Die zijn vrijwel allemaal klaar voor euro, en zeker de grote banken zijn er op gespitst onder geen beding te falen. Daarin verschilt de invoering van de euro diametraal van de eerste dag het jaar 2000. De grootste angst voor die dag is dat de mensen wel verder willen, maar de systemen weigeren. De grootste zorg voor 4 januari aanstaande is dat de systemen wel werken, maar de mensen het laten afweten.

De financiele handelaar heeft het die ochtend niet makkelijk. Alle getallen, coupures, koersen en wisselkoersen zijn veranderd. Nu is het goed voor aandelen als de dollar van 1,90 gulden naar 1,92 gulden stijgt. Straks is het juist gunstig als de koers van de euro van 1,163 dollar naar 1.151 dollar daalt. Een aandeel Koninklijke doet nu 91,90 gulden, straks rond de 41,60 euro. Allemaal reflexen, die allemaal opnieuw moeten worden aangeleerd. Dat geldt al helemaal voor de optiehandel, waar snel denken en rekenen cruciaal is, maar de gebroken euro-getallen dat juist nog eens extra bemoeilijken.

Op de effectenbeurs begint de dag al buitengewoon. Er mogen geen orders uit het gulden-tijdperk meer uitstaan: de orderboeken zijn de laatste beursdag van 1998 geheel opgeruimd, en 4 januari begint dan ook met lege orderboeken.

Vraag is: gaat er iemand handelen? “De orderboeken gaan vroeger open,' zegt een woordvoerder van de beurs. “En als ze naar onze inschatting niet vol genoeg zijn om de handel op gang te brengen, stellen we de opening van de handel uit.'

Een Grote Stilte na de gong wordt dus koste wat kost vermeden. Dunne handel, waar de omzetten laag zijn kan per slot van rekening zorgen voor grote uitslagen in de koersen. En dat kan beleggers er weer van weerhouden om orders in de markt te leggen - hoewel de waaghalzen onder die omstandigheden juist prima zaken kunnen doen. Menig belegger kan zich herinneren hoe het aandeel Ahold op 23 juli 1997 kort na opening met 20 procent steeg naar 74,50 gulden en en passant de AEX-index in zijn eentje voor het eerst boven de 1000-puntengrens sleurde. Oorzaak: een ongebruikelijk gebrek aan liquiditeit en alleen maar kooporders. Na een uurtje was Ahold weer rond de 65 gulden.

De angst voor de stilte en het gevaar voor grote koersuitslagen gaat ook op de obligatiemarkt, waar leningen van de overheid en van bedrijven worden verhandeld. “De handel zit vol met onuitgesproken conventies, afkortingen en jargon. Handelaren doen iedere dag zaken met elkaar. Ze sluiten onderling aan- en verkoopcontracten af zonder het meer te hebben over de kleine lettertjes, want die weet iedereen', zegt een obligatiehandelaar. “Maar die maandag is alles nieuw, en kan de vraag opkomen: hebben we het nu wel over hetzelfde, moeten we dat niet even checken? Om misverstanden te voorkomen, kan je misschien die dag maar beter even niets doen.'

De nationale centrale banken die straks het Europese Stelsel van Centrale Banken vormen, zijn op hun beurt bezorgd over de geldmarkt.

Banken wikkelen daar hun onderlinge betalingen af, nemen posities in en doen indien nodig een beroep op krediet of juist een depositofaciliteit van hun centrale bank.

“Ik verwacht dat alle banken zich de eerste dagen zullen beperken tot de noodzakelijke onderlinge betalingen die voortvloeien uit transacties van hun clienten', zegt een treasurer van een van de drie grootbanken. “Nu straks alles zo nieuw is, ben je blij als je kunt bijhouden waar al je betalingen zijn gebleven en wat van wie je nog ontvangen moet.'

Het ESCB wil dat de eurogeldmarkt zo snel mogelijk op gang komt. Om een gebrek aan liquiditeiten te voorkomen, voert bijvoorbeeld De Nederlandsche Bank op 30 december nog een speciale belening uit waarmee de banken zich aan extra geld kunnen laven.

Maar 4 januari blijft de proef op de som. Voor de geldmarkt, de aandelen- obligatie en de optiehandel, voor alle financiele markten kortom, heeft het voorkomen van de Grote Stilte op 4 januari een van de hoogste prioriteiten.