Ongevraagde adviezen; Boekenselectie 1998

Is ons koopgedrag in het afgelopen jaar op de valreep nog te herstellen? Medewerkers en redacteuren hebben aan de vooravond van kerstdagen en jaarwisseling hun persoonlijke voorkeur geinventariseerd. Voor u.

Arie van den Berg

Esther Jansma: Hier is de tijd. De Arbeiderspers, f 29,90

Omdat de kaleidoscoop van ideeen en woorden in deze bundel ook bij herhaalde herlezing blijft boeien.

Martin Reints: Nacht- en dagwerk. De Bezige Bij, f 39,50

Omdat deze essays de aardse lusten en lasten zo onweerstaanbaar onder woorden brengen dat je als lezer hardop gaat meedenken.

Michael Schmidt: Lives of the Poets. Weidenfeld & Nicolson, f 87,55

Omdat de poezie van meer dan 250 Angelsaksische dichters - van Richard Rolle of Hampole tot en met Les Murray - hier met deskundig enthousiasme, zonder jargon op rij wordt gezet.

Hester Carvalho

John Gilstrap: Tot elke prijs. De Boekerij, f34,90

Ingewikkeld plot wordt moeiteloos invoelbaar door schrijvers' oog voor menselijke details.

Richard Price: Freedomland. Broadway Books, f 49,90

Mooie beschrijving van individueel schrijnend geval: wanhopige moeder staat symbool voor een wanhopige gemeenschap.

Philip Margolin: Het Complot. Meulenhoff f 34,90

Klassieke suspense.

Jan Donkers

James Salter: Dwars door de dagen. Meulenhoff, f 55,-

Sublieme memoires van een Amerikaanse meesterstilist die eigenzinnig de milieus van gevechtsvliegers, film en literatuur oproept; eigenlijk in 1997 verschenen, maar toen net te laat voor het jaarlijstje.

Daniel Menaker: The Treatment. Faber and Faber, f 41,75

Een uiterst knap opgebouwde, intelligent geschreven debuutroman (met happy end!) van de voormalige redacteur van The New Yorker.

Frank Martinus Arion: Double Play. Faber and Faber, f 30,70

Arions Dubbelspel krijgt na een kwart eeuw een vertaald nieuw leven in de Caraibische serie van Faber and Faber - en blijkt meer dan bestand tegen de tijd.

Maarten Doorman

Herman de Coninck: De gedichten. De Arbeiderspers, f 75,-

'(...) De dingen gebeuren./Zonder woorden zouden ze ook gebeuren./Maar dan zonder woorden.'

Gerrit Kouwenaar: Helder maar grijzer. Gedichten 1978-1996. Querido, f 34,50

'Er hapert iets, men heeft teveel gerookt, vlucht/kuchend in de boomgaard, najaar ademt/ternauwernood (...)'

Friedrich Nietschze: Oneigentijdse beschouwingen. De Arbeiderspers, f 49,90

Uit de schitterende reeks nieuwe, dan wel (eindelijk) herziene vertalingen van Nietzsche, de filosoof van de valreep. fameuze opstellen over Strauss, de geschiedenis Schopenhauer en Wagner.

Margot Dijkgraaf

Laure Adler: Marguerite Duras. Gallimard Biographies, f66,65

Monumentale uitstekend leesbare biografie van een van de grootste Franse auteurs van deze eeuw.

Francois Rabelais: Pantagruel. Het Vijfde Boek. Van Gennep, f39,90

Samen met de twee eerder verschenen delen: een tijdloos meesterwerk waarin de Franse zestiende eeuwse maatschappij genadeloos en kolderiek op de hak wordt genomen, in een prachtige, nieuwe vertaling.

Jean-Philippe Toussaint: De televisie. Vertaald door Marianne Kaas. Van Gennep, f34,90

Voor iedereen die dacht dat de moderne Franse literatuur niet geestig was.

Judith Eiselin

Ted van Lieshout: Een lichtblauw kleurpotlood en een hollend huis. Leopold. Vanaf 9 jaar. f 29,90

Een kwalitatief hoogstaand allegaartje om eindeloos in te kijken en te lezen; de dichter en tekenaar Van Lieshout noemt het zelf een 'jubelboek'.

Sjoerd Kuyper: Robin en opa. Leopold. Vanaf 4 jaar. f 24,90

Het ideale voorleesboek voor bij de kerstboom of de oliebollen.

Joke van Leeuwen: Kukel. Querido. Vanaf 9 jaar. f 29,90

Het jongetje Kukel zingt als een zielig kalf. Zijn zeven zussen kunnen het beter, maar beseffen niet dat hij eigenlijk een koningskind is. Ontroerende humor voor iedereen vanaf negen jaar.

Elsbeth Etty

Cees Fasseur: Wilhelmina. De jonge koningin. Balans, f59,50

Voortreffelijke combinatie van vakkundig spitwerk in prive-archieven van het koninklijk huis wetenschappelijke verantwoording en leesbaarheid. Fasseur plaatst op een interessante manier een mooi persoonlijk portret in een politiek-historische context.

Kristien Hemmerechts: Taal zonder mij. De Arbeiderspers f39,90

Een in memoriam voor Hemmerechts' overleden echtgenoot, de Vlaamse dichter Herman de Coninck: niet pathetisch, niet 'ikkerig', maar een gevoelig en liefdevol portret aan de hand van De Conincks poezie.

Henk van Woerden: Een mond vol glas. Podium f39,90

Psychologische roman over Zuid-Afrika in de twintigste eeuw mooi verweven met de biografie van Demitrios Tsafendas, de man die apartheidspremier Verwoerd vermoordde. Tsafendos leeft nog en Van Woerden zocht hem op in een psychiatrische inrichting bij Krugerdorp.

Kester Freriks

Jens Christian Grondahl: Stilte in oktober. Meulenhoff, f 39,90

Een grootse roman over een man wiens vrouw is weggegaan. Aan de hand van bankafschriften probeert hij haar spoor te volgen. Schitterend van stijl.

Andrzej Stasiuk: De witte raaf. De Geus, f 49,90

Het treffend vertelde verhaal van vier mannen die door het winterse sneeuwlandschap van Polen trekken. Ze zijn op de vlucht, het zijn ontwortelde figuren.

Wilhelm Dichter: Paard van God.

Querido f 45,-

Poetische roman over de belevenissen van een joods kind in de Tweede Wereldoorlog. De verschrikkingen krijgen hun weerslag in een tedere, gedempte stijl.

Roelof van Gelder

J.J. Voskuil: Het A.P. Beerta-Instituut. Het Bureau 4. Van Oorschot, f 75,-

Vierde deel van de kroniek die het leven van een wetenschappelijk onderzoeker beschrijft op een kantoor waar hij zich niet thuisvoelt. De zich altijd maar bedreigd voelende Maarten Koning krijgt steeds meer verantwoordelijkheden, zonder dat te willen. Hoe sleur en gezeur kan fascineren.

Cees Fasseur: Wilhelmina. De jonge koningin. Balans f 59,50

Mooi geschreven biografie van een een prinsesje en van een jonge vorstin, waarbij het persoonlijke, biografische knap geintegreerd is met de historische ontwikkelingen in Nederland.

Boudewijn Bakker e.a.: Het landschap van Rembrandt. Wandelingen in en om Amsterdam. Thoth f 99,50

Indrukwekkend, ontroerend boek over de tekeningen die Rembrandt in en om Amsterdam heeft gemaakt. Belangrijk vooral vanwege het historisch-topografisch onderzoek dat aan deze studie ten grondslag ligt waardoor talloze locaties zijn geidentificeerd en duidelijk werd waardoor Rembrandt nu precies in de Hollandse open lucht gefascineerd was.

Hans Goedkoop

Hugo Claus: Onvoltooid verleden. De Bezige Bij, f29,50

Alweer een roman over ontaarding en rottenis in Vlaanderen, maar met een beeldende kracht die alles nieuw maakt. Toont Claus als meest vitale van de oude meesters (Mulisch, Reve, Nooteboom) die dit jaar een boek afleverden.

Mirjam Boelsums: Slangen aaien. Meulenhoff, f29,90

Alweer een roman over ontaarding en wezenloosheid van een jongvolwassene, maar met een inzet die haast alles op dat gebied achter zich laat.

Toont Boelsums als meest belovende onder de debutanten.

Peter Gay: My German Question. Yale University Press, f61,55

Alweer memoires over ontaarding en rassenwaan in het Derde Rijk, maar met een invalshoek die weinig bekend is: die van joden die zo lang mogelijk bleven. Toont Gay als groot historicus van zijn eigen jeugd.

Ger Groot

Orhan Pamuk: Het zwarte boek. De Arbeiderspers, f 69,-

Overrompelende roman over Istanbul en het verschil tussen literatuur en werkelijkheid.

Rudiger Safranski: Het kwaad. Atlas, f 59,90

Erudiet en meeslepend essai over een van de hardnekkigste problemen in de filosofie.

Martin Heidegger: Zijn en tijd. SUN, f79,50

Waarschijnlijk het meest invloedrijke filosofieboek van deze eeuw. Onmisbaar om Rudy Kousbroek te begrijpen.

Ronald Havenaar

August Willemsen: Vrienden, vreemden, vrouwen. De Arbeiderspers, f49,90

Een hoogtepunt in het Nederlandse proza van afgelopen jaar: de eigenzinnige zelfontleding van een student die in het Amsterdam van de jaren '50 en begin '60 wordt geplaagd door existentiele ongedurigheid.

Mark Mazower: In Dark Continent. Europe's Twentieth Century. Allen Lane, f67,25

Oorspronkelijke en overtuigende schets hoe de Europese democratie bij toeval de twintigste eeuw overleefde.

Jean Lacouture: Mitterrand. Une histoire de francais. Seuil, f58,05

De beste politieke biografie van het jaar. Met een voorbeeldige combinatie van distantie en betrokkenheid wordt het persoonlijke en politieke leven van deze in zijn ondoorgrondelijkheid fascinerende figuur beschreven.

Arnold Heumakers

Harry Mulisch: De Procedure. De Bezige Bij f49,90

aarin op allerlei manieren leven wordt gecreeerd.

Giacomo Casanova: Geheim Agent. Athenaeum/Polak & Van Gennep, f49,90

Waarin het leven zo avontuurlijk mogelijk wordt geleefd.

Rene Crevel: Babylon. Perdu, f35,-

Waarin het leven oplost in surrealistische poezie.

Anneriek de Jong

Brigitte Hamann: Hitlers Wien. Lehrjahre eines Diktators. Serie Piper, f37,65

Briljante studie over de jonge Adolf Hitler, die van 1908 tot en met 1913 in de hoofdstad van de Donaumonarchie woonde. Hamanns originele speur- en graafwerk, haar nauwkeurigheid gecombineerd met humor en verbeeldingskracht maken van Hitlers Wien verplichte lectuur voor hen die zowel meer over Hitler als over het chaotische Wenen van vlak na de eeuwwisseling willen weten.

Martin Walser: Ein springender Brunnen. Suhrkamp, f57,50

De meesterverteller uit Uberlingen aan het Bodenmeer daalt af naar zijn jongensjaren in Wasserburg, ook aan het Bodenmeer, waar zijn ouders een herberg dreven. Moeder sluit zich uit commerciele overwegingen aan bij de nazi's, vader omhelst de theosofie en de zoon, hier Johann geheten, zet zijn verwarring om in geschrijf.

Emine Sevgi Ozdamar: Die Brucke vom Goldenen Horn. Kiepenheuer & Witsch, f55,70

Een jonge Turkse pendelt in het roerige jaar 1968 tussen Berlijn en Istanbul, tussen fabriek en toneelschool, tussen politiek activisme en experimenten met seks. De moedige naiviteit van de heldin charmeert evenzeer als de kleurrijke, beeldende taal.

Sjoerd de Jong

Moses Isegawa: Abessijnse kronieken. De Bezige Bij, f49,50

Ondanks de moeilijke namen een meeslepend verslag van de pelgrimstocht van een strijdlustige cynicus naar de vleespotten van het Westen.

Lang, maar nodig.

H.M. Kuitert: Jezus. Nalatenschap van het Christendom. Ten Have, f39,90

Ondanks de ernst van een gereformeerde jeugd een meeslepende poging cynisme af te weren door Westerse gelovigen bij de les te houden. Riskant, maar tijdig.

The Starr Report. The Independent councils complete report to Congress on the investigation of president Clinton. Simon & Schuster, f20,95

Ondanks de cynische kruising van DNA-onderzoek en heksenwaag een onovertroffen tijdsbeeld van de jaren negentig. Onkies, maar kuis.

Janet Luis

Bleker & Elmendorp: Zwart glas. Prometheus, f39,90

De meest vermakelijke roman.

J. Rentes de Carvalho: Ernestina, Atlas, f39,90

De meest aangrijpende roman.

Gerrit Krol: De oudste jongen. Querido, f29,90

De meest grappige roman.

Frieda van Mondfrans

J.J. Voskuil: Het A.P. Beerta Instituut. Het Bureau 4. G.A. van Oorschot, f75,-

Omdat je niet anders kan; na de delen 1, 2 en 3, ben je verslaafd geraakt. Waar blijven de delen 5, 6, 7 en 8?

Connie Palmen: I.M. Prometheus. f45,-

Omdat je Ischa beter leert kennen, en weer nieuwsgierig wordt gemaakt naar wat hij geschreven heeft.

Mordecai Richler: De bekentenissen van Barney. Prometheus, f59,90

Omdat er zo ontzettend veel te lachen valt.

Gerard Mulder

Cees Fasseur: Wilhelmina. De jonge koningin. Balans, f 59,50

De eerste helft van de eerste serieuze, wetenschappelijk verantwoorde biografie van een Oranjevorst. Gebaseerd op tot nu toe onbekend materiaal uit het Koninklijk Huisarchief, en ook nog onderhoudend geschreven.

Herman Langeveld: Dit leven van krachtig handelen. Hendrikus Colijn 1869-1944.

Deel een 1869-1933. Balans, f75,-

De eerste helft - dit wordt eentonig - van een serieuze, wetenschappelijk verantwoorde biografie die nieuw licht werpt op een legendarische figuur. Hoger lof kan een biograaf niet oogsten.

Duco Hellema, Cees Wiebes en Toby Witte: Doelwit Rotterdam. Nederland en de oliecrisis 1973-1974. Sdu f39,90

Afgezien van de hoofdtitel, die een misleidende suggestie wekt, is deze studie een paradepaard van een soort die in Nederland te weinig voorkomt: de diepgravende, maar toegankelijk geschreven reconstructie van recente historische gebeurtenissen.

David Rijser

Lodovico Ariosto: Orlando Furioso/ Razende Roeland. Querido, f150,-

Razende vaart, spanning, en vele spookritten op de liefdesbaan in een renaissance-epos dat tegelijkertijd antiek en modern is, en daarbij nog eens prachtige poezie bevat.

Brian Robb: Midnight in Sicily. Harvill, f46,85

Meeslepend relaas over het faillissement van de na-oorlogse Italiaanse politiek, opgehangen aan het geval Andreotti met warmbloedige en meelevende aandacht voor leef- en vooral eetcultuur.

Julian Barnes: England, England. Jonathan Cape, f44,90

Hilarisch, actueel en uiterst instructief over de zin en onzin van heden en geschiedenis. Barnes komt weer eens in de buurt van Flaubert's Parrot.

Paul Scheffer

Peter Balakian: Black Dog of Fate. Basic Books f54,90

Verscheen recent in Nederland onder de vlakke titel: Het land van mijn grootmoeder. Een prachtige familiegeschiedenis, die op een subtiele manier het spoor terug volgt naar de genocide op de Armeense bevolking in 1915, een bijkans vergeten tragedie.

Edward O. Wilson: Consilience.

The unity of knowlegde. Knopf, f65,-

Het antwoord van de befaamde Harvard-bioloog op de academische terreur van het post-modernisme. Een elegante verdediging van de traditie van de Verlichting, waarbij de waterscheiding tussen de natuur- en de maatschappijwetenschappen overtuigend wordt ondermijnd.

Martin Walser: Ein springender Brunnen. Suhrkamp, f57,50

Walser springt uit de schuld-en boete trein en schept zo ruimte om over Hitler-Duitsland te vertellen door de ogen van een opgroeiend jongetje in Wasserburg. Belangrijke roman, zeker voor hen die geen rel nodig hadden om te beseffen dat Walser een van de grootste naoorlogse schrijvers van Duitsland is en tegelijk een van de minst vertaalde in ons land.

Hubert Smeets

John Gray: False dawn. The delusions of global capitalism. Granta Books f65,60

Niet de eerste stormwaarschuwing voor het neoliberalisme wel het best getimed. Wordt het oorlog?

Anatol Lieven: Chechnya. Tombstone of Russian power. Yale University Press, f83,30

Geen mooischrijverij in een vormpje, maar een harde analyse van een oorlog die het Westen niet op waarde wilde schatten. Plus een scherp theoretisch kader als bonus.

H.M. van den Brink: Over het water. Meulenhoff f29,90

Hoewel er niets gebeurt, verwacht je permanent dat de orkaan losbarst. Biedt prachtig inzicht in de sociale verhoudingen rond de Amstel aan de vooravond van een oorlog die velen niet wilden zien aankomen.

Pieter Steinz

Tom Wolfe: A Man in Full. Jonathan Cape, f 48,95

In de tien jaar lang verwachte opvolger van The Bonfire of the Vanities vertelt Wolfe als Dickens en goochelt hij met de Amerikaanse spreektaal als Twain.

Verdient een briljante Nederlandse vertaling.

Tristan Egolf: Lord of the Barnyard. Picador, f 48,45

Nederlandse editie (Vassallucci): Heer van het gepeupel, f 49,90

Uitzinnig gestileerde avonturenroman over een wraakzuchtige Mid-Westerner die zijn geboortedorp in de chaos stort. Verdient een groot publiek.

H.M. van den Brink: Over het water. Meulenhoff, f 29,90

Het bewijs dat je voor een ontroerend verhaal over vriendschap, succes en heimwee naar een verloren wereld soms maar een handvol goed geschreven bladzijden nodig hebt. Verdient in 1999 ten minste de Gouden Uil of de Libris Literatuurprijs.

Corine Vloet

Ted Hughes: Verjaardagsletters. Meulenhoff, f53,65

De creatie van een moderne mythe.

Annie Proulx: Twee cowboys. De Geus, f25,-

Nu al klassiek verhaal - eigenlijk een gecomprimeerde roman - over de stugge liefde tussen twee cowboys in Wyoming.

Etienne van Heerden: Kikuyu. Meulenhoff, f39,50

Een prachtig geschreven roman over het voortwoekerende verleden in Zuid-Afrika.

Marjoleine de Vos

Er waren twee koninginnen die alletwee onweerstaanbaar waren. De ene werd ontworpen door Toon Tellegen en we kennen haar dankzij Mijn avonturen door V. Swchwrm, het boekenweekgeschenk. De andere koningin leeft in Joke van Leeuwens Kukel (Querido, f29,90) en ook dat is een koningin die veel liefde nodig heeft. Ze spreekt zeer koninklijk. 'Zritterend' zegt ze. En zo is het.

'het is gek dat je soms zo/ vrolijk wordt van iets dat er altijd al was' schrijft Eva Gerlach in Hee meneer Eland (Querido, f27,50). Maar soms word je ook heel vrolijk van iets dat er nog niet was. Zoals van haar gedichten.

En voor wie een klein kind is of heeft, en helemaal als hij/zij wel eens van honden droomt, ook als dat nare dromen zijn, is er Leonard van Wolf Erlbruch (Querido, f29,90). Leonard is getekend uitgeknipt en opgeplakt, en al die honden met al die tanden ook. Voor wie zelf een hond wil worden. En ook voor wie zelf geen hond wil worden.