Kamer unaniem: laat treinen op tijd rijden

DEN HAAG, 18 DEC. Kamerleden moeten minder moties indienen, zeggen Kamerleden. Intussen vestigen ze een nieuw record: een motie-record.

Maar natuurlijk. De Tweede Kamer is te veel bezig met details. Er worden veel te veel schriftelijke vragen gesteld. Het vragenuurtje op dinsdagmiddag is een toneelstukje. En zelden, hoogst zelden schrikt de regering van een motie, waarvan er honderden als papieren tijgertjes zonder tanden in de Kamer worden losgelaten.

Spreek met Kamerleden in de wandelgangen en ze wentelen zich in zelfkritiek. Maar binnen, in de grote vergaderzaal, geldt een andere werkelijkheid. Gisteren, op de laatste zittingsdag van 1998, is een nieuw record gevestigd: een motierecord. Kamervoorzitter Van Nieuwenhoven kreeg in een maand tijd ruim 220 moties te verwerken, tegenover 164 in de laatste vergadermaand van vorig jaar. Plus 35 procent, kortom.

“Het wisselen van argumenten volstaat kennelijk niet meer', zegt Kamerlid Schutte (GPV). “In toenemende mate willen collega's hun meningen markeren in moties. De gemiddelde waarde daarvan ligt volgens mij dichtbij nul.' Minister Zalm zorgde anderhalf jaar geleden voor een inmiddels klassiek moment. Na het aannemen van een hem onwelgevallige motie riep hij, met de handen als een toeter aan de mond (de microfoons waren stuk): “Wij voeren hem niet uit!' PvdA'er Van Zijl daarover: “Iedereen zat te lachen toen, ook ik. Maar achteraf dacht ik: waarom lachte ik eigenlijk?'

Het functioneren van de Tweede Kamer is een regelmatig terugkerend thema, met het 'botte motiewapen' als onderdeel daarvan. VVD-fractieleider Dijkstal vroeg er onlangs weer aandacht voor in het tv-programma Buitenhof. D66-leider De Graaf roerde de kwestie afgelopen september aan bij de algemene beschouwingen.

Over het hele jaar gemeten zijn er in 1998 minder moties ingediend dan in 1997.

Dat komt doordat het afgelopen jaar een verkiezingsjaar is geweest, waarin het oude kabinet een kwart van de tijd demissionair was en waarin een nieuw kabinet op gang moest komen. Maar inmiddels draait de parlementaire machine weer op volle toeren getuige de lange reeks moties van de afgelopen vier weken.

Met een gemiddelde snelheid van 2,5 per minuut stemde de Tweede Kamer gisteravond over ruim honderd moties. Een groot deel haalde riante meerderheden, in alle mogelijke combinaties van coalitie- en oppositiefracties. Zou het meevallen met de knellende banden van het regeerakkoord?

Nee.

De meeste aangenomen moties zijn vooral vol goede bedoelingen: over betere hulp aan verkeersslachtoffers, oprichting van een antifileplatform, een actieplan voor integratie van minderheden, 'ontkokering' van het grotestedenbeleid - en vele andere aansporingen van onomstreden aard. Hoogtepunt is een motie van het Kamerlid Van Gijzel (PvdA) over het 'verbeteren van de punctualiteit' van de Spoorwegen. De motie werd met algemene stemmen aangenomen, onder hilarisch gelach en geroffel op de Kamerbankjes.

Tot de weinige politiek beladen momenten van gisteravond behoorde de stemming over moties van de CDA'er Leers en de VVD'er Verbugt omtrent de treintunnel bij Hazerswoude. Verbugt had begin deze week hoog ingezet: de aanleg van de HSL-tunnel zou honderden miljoen gulden goedkoper kunnen als het kabinet zou afzien van de geplande dure boormethode. PvdA en D66 voelden daar niets voor, want aanpassing van het plan zou nieuwe procedures vergen, met tijdverlies tot gevolg. Verbugt stelde niettemin de hele week een ferme motie in het vooruitzicht. Maar uiteindelijk kwam ze gisteren met een algemene oproep tot kostenbesparing die dusdanig neutraal was dat geen enkele Kamerfractie dan alleen haar eigen VVD de motie steunde.

De motie die Verbugt oorspronkelijk voor ogen had, werd op het laatste moment handig ingediend door CDA'er Leers. Met succes. De VVD stemde tegen en stond daarmee in z'n hemd. “Jammer dat Irak nu het nieuws domineert', reageerde een oppositioneel Kamerlid na afloop, buiten de vergaderzaal. “Anders was de VVD in het Journaal en Den Haag Vandaag flink afgegaan.'

Volgens VVD'er Weisglas heeft de motiegolf van de afgelopen weken te maken met de profileringsdrang van nieuwe Kamerleden. Weisglas: “Regelmatig proberen wij in fractievergaderingen collega's wat af te remmen. Van de week nog was er iemand die twee moties over het bouwstoffenbesluit wilde indienen. Ja, hallo zeg, een vonden wij wel genoeg.'

Die 'iemand' blijkt Thijs Udo te zijn, wiens naam prijkt onder een motie die oproept tot strenge eisen voor het gebruik van bouwmaterialen. Inderdaad, hij had twee moties in gedachten, maar hij heeft er uiteindelijk een ingediend. Teruggefloten door zijn eigen fractie voelt hij zich niet. Udo: “Je moet met je moties wel een meerderheid zien te halen en dat zou met die tweede motie niet zijn gelukt.' En nee, de tweede motie was geen uiting van detaillisme. “Beide moties hadden te maken met overheidsregels die het bedrijfsleven veel geld kosten. Dat is toch geen detail?'

Het functioneren van de Tweede Kamer krijgt dezer weken extra aandacht in het Presidium. Na het Kerstreces zal voorzitter Van Nieuwenhoven overleg voeren met de fractievoorzitters. De vaste Commissie voor de Werkwijze zal vervolgens bezien of de spelregels van de Kamer moeten worden aangepast.

SP-leider Marijnissen ziet het allemaal met lede ogen aan. “Ik vind het zeer aanmatigend dat Kamerleden voortdurend elkaar de maat nemen.

Dat soort geluiden komt vooral van de grote fracties. Ze zoeken de rust van het kerkhof. Een motie is een uitstekend middel om standpunten van de Kamer vast te leggen. Wij hebben een motie ingediend over structurele verhoging van het sociale minimum en de PvdA heeft tegen gestemd: voor ons is dat een belangrijk gegeven.'