DE HAAGSE STAAT

...KENT VOOR- EN NADELEN... Er zijn ook D66'ers die jaloers kijken naar een onderdeel van de procedure bij GroenLinks. De commissie die in die partij de gewenste lijstvolgorde bepaalt, geeft daarbij per kandidaat een uitgebreide toelichting. Dat zou de kiezers bij D66 misschien kunnen helpen. Maar ja, de pers leest wel mee. “Tara functioneert in het directe parlementaire werk niet sterk', zo citeerden verscheidene kranten de motivatie bij de relatief lage plaats voor Tara Oedayraj Singh Varma.

“Inhoud ontwikkelen en in het parlementaire debat op hoofdlijnen standpunten over het voetlicht brengen zijn niet Tara's sterkste kanten.' GroenLinks haalde zoveel zetels dat ook Singh Varma weer Kamerlid werd. De partij, die deze week de kandidatenlijst voor Euroverkiezingen en Eerste Kamer bekendmaakt, worstelt nu even met een praktischer probleem: geen van de vier zittende Eerste-Kamerleden wil zijn zetel opgeven.

Ook de PvdA, die gisteravond haar kandidatenlijsten bekendmaakte, worstelt met de kandidaatstelling. Jarenlang heeft de partij de selectie van kandidaten toevertrouwd aan de gewesten. Dat moest volksvertegenwoordigers opleveren die dichtbij de kiezers wonen en de plaatselijke afdelingen grondig kennen, zo was het idee. Dat werkte. Alleen hadden anderen de grootste moeite om op de lijst te komen. Oud-minister Jan Pronk bijvoorbeeld moest voor de verkiezingen van 1986 leuren met zijn kandidatuur. Pas na een dringende oproep van het partijbestuur zwichtte uiteindelijk Limburg. Pronk verklaarde onmiddelijk in het Limburgs Dagblad dat hij zich voor de provincie zou inzetten en zich er ook zou vestigen, zoals de partijregels voorschreven. Hij huurde woonruimte in Maastricht, al overnachtte hij meestal in Den Haag. Waarna in de lokale pers berichten verschenen over “ongewassen ramen en gesloten overgordijnen' die erop duidden dat de 'Limburgse' PvdA'er er zelden was. Er dreigde een echte rel toen bleek dat Pronks reiskostenvergoeding wel was gebaseerd op de afstand Maastricht-Den Haag. De hele episode is na te lezen in het twee jaar geleden verschenen boek over Jan Pronk van Margriet Brandsma en Pieter Klein.

Pronk was niet de enige die voor zijn kandidatuur moest verhuizen.

Een op dat moment veel minder bekende PvdA'er, Ad Melkert, verkaste in dezelfde tijd om dezelfde redenen van Den Haag naar Almere. De Haag had al twee goede kandidaten voor de Tweede Kamer, de jonge provincie Flevoland daarentegen kon er nog wel eentje gebruiken. Melkert is inmiddels fractievoorzitter en woont in Bussum.

Sinds PvdA-coryfee Van Kemenade in 1992 een veelbesproken advies uitbracht over de interne partijstructuur, gaat het er bij de sociaal-democraten heel anders aan toe. De PvdA plaatst tegenwoordig personeelsadvertenties. Gevraagd: Kamerlid (v/m). Nebahat Albayrak is zo'n sollicitant die volksvertegenwoordiger is geworden. Ze was pas twee jaar lid van de PvdA toen zij in april vorig jaar de advertentie las. Drie gespreksronden moest zij door: het eerste gesprek maakte haar alleen maar enthousiaster voor de partij, in het tweede werd zij meedogenloos ondervraagd en het derde bestond uit een door haarzelf te verzorgen presentatie. Vooral de tweede ronde vormde een goede indicatie van het leven van een Kamerlid, zegt ze nu.