Extreem-rechts niet weg door breuk in het FN

PARIJS, 11 DEC. Het extremistische Front National breekt op onder de ambtities van zijn twee belangrijkste leiders. Maar van het rechts-extremisme is Frankrijk nog lang niet verlost.

De breuk is definitief. Jean-Marie le Pen heeft zijn tweede man Bruno Megret en vier van diens medestanders uit het Front National gegooid. Maar wie opgelucht adem haalt en denkt dat het nu voorbij is met extreem-rechts in Frankrijk zou wel eens te vroeg kunnen juichen.

Het spektakel was dramatisch en pathetisch vanmorgen op het FN-hoofdkwartier in Saint-Cloud. 'Le President' op een podiumpje, achter hem vlaggen en de hem trouw gebleven leden van het 'bureau politique'. Voor het eerst zit zijn pak-met-vest hem te ruim. De kringen onder zijn ogen markeren de crisis. Het zweet stroomt als tranen van zijn gezicht.

“Frankrijks grootheid is mijn levenswerk. Miljoenen hebben ons hun vertrouwen en steun gegeven. Het gaat vandaag niet alleen om het Front National, maar om Frankrijks vrijheid, identiteit, soevereiniteit en zelfs het overleven van zijn volk en natie. Frankrijk is in gevaar! Het Front National is het enige verzetsbolwerk tegen het Verdrag van Amsterdam. Midden in onze campagne voor een ander Europa komt een groepje ambitieuze verraders met een criminele ondermijningsactie.'

Zoals altijd is zijn tirade chaotisch, emotioneel en te lang. Maar de alarmfase is nieuw. Het rijk wordt bedreigd, wie bewaakt de ophaalbrug? De vorst staat oog in oog met de eindigheid van zijn missie. Voor het eerst noemt Le Pen in het openbaar zijn eigen 'onvermijdelijk vertrek'. Hij wil alleen zijn driejarige voorzittersperiode tot 2000 volmaken. De suggestie is: daarna mogen de jongeren zich ontfermen over wat ik in twintig jaar heb opgebouwd, nu nog niet.

De 'muiters', de 'armzalige samenzweerders', de 'kleine misdadigers' vergooien met hun 'machinaties' de kans met een victorieuze Europese verkiezingscampagne 'Frankrijks soevereiniteit te herstellen'.

Er is maar een conclusie mogelijk: Megret en zijn trawanten worden geschorst in afwachting van hun excommunicatie door het partijgerecht.

De sloten op de deuren zijn veranderd. Ook vaste medewerkers moeten hun tas laten controleren in Saint-Cloud. Overal in het land probeert de generale staf van Le Pen lokale baronnen achter zich te krijgen. Op straffe van de banvloek. In Marseille, waar Megret in 2001 het stadhuis wil veroveren, is gisteravond het FN-bijkantoor door zware jongens van Le Pens ordedienst ontdaan van alles wat aan Megret herinnert. De DPS, het prive-leger van Jean-Marie Le Pen, heeft verse recruten uit de provincie naar Parijs gehaald om absolute horigheid te verzekeren. Het lijkt op de oorlogjes tussen vorsten en vorstjes die Frankrijk in een eeuwenlange worsteling hebben gevormd.

Racisten die elkaar racisten noemen. Extremisten die elkaar voor extremist uitmaken. Het spektakel binnen het Front National is verbluffend en verhelderend. De scheldende hoofdrolspelers bevestigen in woord en daad wat iedereen al wist. Het gaat om een autoritaire fascistoide, racistische beweging. Het nu uitgebarsten conflict gaat daar niet over, maar om de vraag hoe Frankrijk rijp te maken voor extreem rechts. En wie dat moet doen.

Jean-Marie Le Pen en Bruno Megret hebben elkaar nooit gemogen. De generaties en de persoonlijke versies van heldendom verschillen te radicaal voor vriendschap. Wat hen verenigde is de frustratie. Le Pen (70) verdeelt zijn haat eerlijk over immigranten en de gevestigde orde. Alleen een totale machtsovername door zijn 'nationale beweging' is goed genoeg. Liever de mythe dan het compromis. Daartegenover staat Megret (49), oud-leerling van de beroemde Ecole Polytechnique, die een keer in Chiracs RPR-partij mislukte en droomt van revanche door de burgerlijke politiek in haar slaap te overrompelen.

Beider instincten zijn die van structurele outsiders. Le Pen heeft er een heel koninkrijk omheen geweven: “De legitimiteit van het Front National, dat ben ik. Ik ben 15 procent van de kiezers. Wie mij tegenspreekt beledigt de derde partij van Frankrijk.' Voor deze rattenvanger van Hamelen van de gefrustreerden is iedere stem welkom. Zoals hij ieder legaat aan het Front National aan zijn persoonlijk vermogen toevoegde.

Waarschijnlijk kwam de breuk voor eerst in zicht toen het Front National bij de regionale verkiezingen in vier van de 22 regio's kans zag klassiek rechts tot coalities te verleiden. Mooi succes zou men zeggen. Megret, die er achter zat, grijnsde van oor tot oor in de luxueuze hallen van de Conseil Regional van Provence-Alpes-Cotes d'Azur. Een medelid van die regioraad keek aanmerkelijk minder gelukkig: Jean-Marie Le Pen, die weer de gedroomde totale doorbraak had zien mislukken.

Le Pen tracht te redden wat hij kan. Megret kan nog winnen en snel het partijcongres krijgen dat hem op de schouders moet heffen. Anders begint hij voor zich zelf. Om ongehinderd door de wildeman uit Saint-Cloud keurig Frankrijk met zijn ideeen te infiltreren.