Tory-leider in eigen partij onder vuur; Akkoord over Hogerhuis

LONDEN, 3 DEC. De Britse Conservatieve Partij is in een diepe crisis beland na het ontslag van de fractieleider in het Hogerhuis, die geheime onderhandelingen had gevoerd met Labour-premier Blair.

Partijleider William Hague ontsloeg Lord Cranbourne, nadat Hague had onthuld dat de leider van de Tories in het House of Lords achter zijn rug om had ingestemd met een hervorming van het Hogerhuis in twee fasen waarbij niet meteen alle erfelijke Lords hun zetel zouden verliezen als de Conservatieve Lords hun `guerrilla' tegen andere Labour-wetgeving zouden staken.

In een explosieve sessie in het Lagerhuis noemde Hague zo'n akkoord “onacceptabel”, een “reuzenconcessie” van de regering en het bewijs dat afschaffing van de erfadel voor Labour “geen principekwestie maar handjeklap is”. Cranbourne gaf toe “achter de rug van de leider” te hebben geopereerd en noemde dat “tamelijk schandalig”. Maar hij zei wel er van overtuigd te zijn dat het een “goed akkoord” was en dat zijn “loyaliteit aan dit Huis” belangrijker was dan aan zijn partij. Daarna bood hij zijn ontslag aan. Hague accepteerde dat niet, maar zei hem zelf te willen ontslaan.

Intussen staat het leiderschap van Hague zelf ter discussie. Uit protest tegen diens “misselijkmakende” handelwijze nam vanochtend Lord Fraser, de tweede man van de Tories, eveneens ontslag. Ook andere Lords kozen partij voor Cranbourne, Cranbo voor zijn vrienden, terwijl Lagerhuisleden van zijn partij zich verbijsterd afvroegen waar Hague mee bezig was.

Hague's onthulling in het Lagerhuis was zowel bedoeld om Labour in diskrediet te brengen als om zijn partij te disciplineren. Hij lijkt het tegendeel te hebben bereikt - zoals The Independent vandaag schrijft: “De handgranaat voor de regering ontplofte in zijn gezicht.” Want Blair pareerde Hague's aanval superieur door hem af te schilderen als een “kamikazepiloot” en “een machteloze” leider “die niet eens weet welke besluiten zijn partij heeft genomen”.

En Hague worstelt nu niet alleen met een verdeelde partij, ook het Tory-verzet tegen de Labour-hervormingen van het Hogerhuis heeft zware schade opgelopen. Zijn opmerking van vannacht dat hij misschien toch bereid is Cranbourne's akkoord te accepteren maakt ook geen standvastige indruk.

Volgens het voorstel zouden 91 van de ruim 750 erfelijke Lords hun zetel in een eerste fase voor onbepaalde duur behouden. Die zouden worden verdeeld naar de huidige krachtsverhouding onder de erfelijke peers (42 Tories, twee Labour, drie Liberal-Democrats en 28 partijloze `crossbenchers'). Zestien zetels zouden behouden blijven voor Lords die belast zijn met het dagelijks bestuur van het Hogerhuis. De rest van de circa 1.100 Lords is voor het leven benoemd.