`Wat wij normaal noemen, is niet normaal'; Cecilia Medina over berechting van Pinochet

SANTIAGO, 30 NOV. Berechting van Pinochet in Chili voor de misdaden begaan door zijn regime is politiek en juridisch gezien uitgesloten. De wereld houdt Chili een spiegel voor, vindt de Chileense rechtsgeleerde Cecilia Medina.

Natuurlijk ziet prof. dr. Cecilia Medina het liefst dat de ex-dictator Pinochet wordt berecht in Chili. “Als dat mogelijk was zou dat een teken zijn dat we het verleden achter ons hebben gelaten, een echte democratie zijn geworden en een nieuw leven zijn begonnen”, zegt Medina. Maar de juriste, die gespecialiseerd is in internationaal recht en vooral mensenrechten, gelooft niet dat het kan.

Dit weekeinde kwamen berichten naar buiten dat in Groot-Brittannie, waar inmiddels een Chileense delegatie is gearriveerd, naarstig wordt gezocht naar een politieke oplossing. Daarbij zou Pinochet dan niet worden uitgewezen naar Spanje, maar in Chili voor de rechter komen voor misdaden die zijn begaan tijdens zijn bewind. Beide regeringen ontkennen overigens het bestaan van een dergelijke deal. “De enige theoretische mogelijkheid die ik zie, is dat de Chileense regering zelf hem aanklaagt. Dan moet Pinochet naar Chili worden uitgewezen”, licht Medina toe.

Medina, die vandaag in Santiago een gesprek heeft met de vrouw van premier Kok, kent de rechterlijke macht in Chili van haver tot gort. Zij is hoogleraar internationale mensenrechten aan de Universiteit van Chili en vice-voorzitter van het internationale mensenrechtencomite van de Verenigde Naties. Rechters uit Zuid-Amerikaanse landen, veelal voormalige dictaturen, geeft zij les in mensenrechten: “Alleen van Chili heb ik nooit iemand van het opperste gerechtshof in de klas gehad, alleen lagere rechters.”

Voor een berechting in Chili ziet Medina talloze obstakels: “Pinochet valt volgens de wet onder de militaire rechtspraak. Die voldoet op geen enkele wijze aan de internationale standaard van onafhankelijkheid, alleen doordat in de militaire rechtbank actieve militairen zitten.

De jurisdictie van de militairen is zo groot, dat zelfs advocaten die soldaten hebben beledigd, voor deze rechtbank moet verschijnen.''

De militaire rechters hebben overigens nog nooit uitspraak gedaan in aanklachten tegen Pinochet over schendingen van mensenrechten in het verleden. “Er zijn veertien aanklachten geweest maar na onderzoeken zijn de zaken alle veertien geseponeerd”, weet Medina. Als senator geniet Pinochet bovendien fuero, wat betekent dat eerst een hoge instantie zijn onschendbaarheid moet opheffen.

Ook politiek lijkt het moeilijk te verkopen dat de huidige regering de bij veel Chilenen nog altijd populaire ex-generaal voor de kadi sleept. Ondanks gemelde onrust in het leger, is Medina niet zo bevreesd voor de militairen: “De vraag is niet wat het leger wil, maar wat het leger kan. De militairen kunnen een staatsgreep plegen of de regering dwingen te breken met Spanje of Groot-Brittannie, maar dat geeft hun Pinochet niet terug. Ze zullen moeten beseffen dat het lot van Pinochet niet in hun handen ligt.”

Op dezelfde wijze zal Chili er volgens Medina als geheel van doordrongen moeten raken dat het tijd is om zichzelf rekenschap te geven. “We moeten naar ons gaan kijken met de ogen van de buitenlander en gaan inzien dat wat dat wat wij normaal noemen, niet normaal is. We kunnen niet langer zeggen, dat de critici van Pinochet marxisten zijn, als niet alleen Spanje, maar ook Frankrijk, Zwitserland en Oostenrijk om uitlevering vragen. De wereld houdt ons een spiegel voor. We kunnen niet langer ontkennen dat er mensen zijn vermoord, verdwenen en dat op grote schaal mensenrechten zijn geschonden.”

De amnestie-regeling voor de militairen, die is afgesproken bij de overgang naar de democratie, moet verdwijnen.

Net als de Consejo de Seguridad Nacional, een zeer invloedrijk staatsorgaan dat door militairen wordt gedomineerd. “De tijd is rijp om een echte democratie te vestigen”, denkt Medina: “De zaak-Pinochet kan zo misschien licht brengen in de duisternis waarin wij rondwaren.”

De Chilenen hoeven volgens haar geen angst te hebben voor repercussies. “De wereld staat achter ons”, concludeert zij uit de enorme bijval voor het oordeel van de Law Lords over de arrestatie van Pinochet: “Dit is geen tijd om bang te zijn.”