Indiase hindoepartij loopt zware averij op

KUMILY, 30 NOV. In India heeft de nationalistische hindoepartij BJP een verpletterend verlies geleden bij enkele deelstaatverkiezingen. BJP-premier Vajpayee zegt dat de uitslagen geen gevolgen zullen hebben voor zijn nationale regering, maar de vraag is hoe lang hij dat kan volhouden. De oppositionele Congrespartij wacht geduldig haar kans af.

De stijging van de prijzen voor uien heeft meer indruk gemaakt op de Indiase bevolking dan de kernproeven van zes maanden geleden. Gedreven door zeer forse stijgingen van de voedselprijzen hebben negentig miljoen kiezers in drie belangrijke deelstaten de regeringspartij BJP van premier Atal Behari Vajpayee eind vorige week zo goed als weggevaagd. De stemmen gingen massaal naar de Congrespartij van Sonia Gandhi.

De BJP-top in New Delhi verkeerde gisteren in shocktoestand toen de resultaten van de verkiezingen bekend werden - het eerste echte examen sinds het aantreden van de landelijke coalitieregering, die wordt geleid door de Bharatiya Janata Party (BJP). In Delhi zelf, en in de woestijnstaat Rajasthan, die jarenlang door de BJP werden geregeerd en werden beschouwd als echte BJP-bastions, werd de nationalistische hindoepartij vernederd en behaalde de Congrespartij meer dan driekwart van de zetels. In de grootste deelstaat van het land, Madhya Pradesh, behield de Congrespartij tegen de verwachtingen in haar overwicht op de BJP, en mag zij een nieuwe regering vormen.

De zware nederlaag kan consequenties hebben voor de toch al wankele regering van premier Vajpayee. Politiek analisten verwachten dat de 18 overwegend regionale coalitiegenoten in de nationale regering steeds meer eisen zullen stellen aan de verzwakte BJP om hun eigen verkiezingsprogramma's uit te voeren. Enkele partijen hebben al verschillende keren gedreigd de regering vaarwel te zeggen als hun eisen over regionale kwesties niet worden ingewilligd. Vajpayee zei de verkiezingsnederlaag te accepteren, maar ontkende dat de tegenslag consequenties zal hebben voor de landelijke regeringscoalitie.

Voorzitter Sonia Gandhi van de Congrespartij zei gisteren dat zij geen haast heeft met het ten val brengen van de landelijke BJP-regering.

“De BJP-regering valt vanzelf onder haar eigen contradicties”, houdt de weduwe van oud-premier Rajiv Gandhi al enkele maanden vol.

Sinds de BJP eind maart de landelijke coalitieregering mocht vormen, heeft de partij - afgezien van de kernproeven - nagenoeg geen enkel resultaat geboekt dat de bevolking aanspreekt, zo vinden veel Indiers. De voedselcrisis, vooral uitgedrukt in vervijfvoudiging van de prijzen van uien in Delhi sinds het aantreden van de BJP, ontstond mede doordat de regering fouten heeft gemaakt. Terwijl de prijzen als gevolg van mislukte oogsten steeds verder opliepen, werden veel groenten nog steeds uitgevoerd naar het buitenland. Op veel plaatsen zijn groenten nagenoeg onbetaalbaar geworden voor de laagste inkomensgroepen.

De onverwachts grote winst van de Congrespartij, die sinds het begin van de jaren negentig wegens allerlei corruptieschandalen nederlaag op nederlaag incasseerde, lijkt vooral te danken aan de onvrede onder de bevolking over de BJP en aan de grote verkiezingsopkomst van de laagste kasten en de moslims die vrezen voor een verdere verscherping van de religieuze tegenstellingen in India.

Volgens de oppositie daarbij ook bijgevallen door een aantal coalitiegenoten, moet de BJP boeten voor het feit dat de partij meer geinteresseerd lijkt in de uitvoering van zijn hindutva-agenda - het soms extremistisch-hindoeistische gedachtengoed van de partij - dan in het verhogen van de levensstandaard van de honderden miljoenen die op of onder de armoedegrens leven. Zo haalde de BJP zich de woede van de moslims op de hals door op sommige scholen het zingen van hindoeistische gebeden te verplichten. In enkele gevallen werden islamitische kinderen gestraft omdat zij daar niet aan meededen.

Ook wil de BJP een verplicht vak maken van het Sanskriet, de klassieke taal waarin de Veda's, de heilige geschriften van de hindoes, zijn geschreven.

Dat India zich internationaal gezien impopulair maakte door op 11 en 13 mei in totaal vijf kernproeven te nemen, lijkt de bevolking zich minder aan te trekken. Van de aanvankelijke euforie over de `hindoebom', zoals sommige BJP-politici de Indiase kernbom aanduiden, was op het platteland altijd al weinig te merken. Maar ook in de steden waar het nucleaire machtsvertoon uitbundig werd gevierd, zien nu nog maar weinig mensen de voordelen ervan in. De economische sancties hebben India miljarden dollars aan economische steun gekost en het toerisme geen goed gedaan.

De verslechtering van de relaties met Pakistan, China en de Verenigde Staten hebben de oppositie munitie gegeven om kritiek te leveren op het buitenlandse beleid van de BJP. De Congrespartij wordt daarin gesteund door de communistische partijen en een aantal andere oppositiepartijen.

Volgens de Indiase media is met de uitslag van de deelstaatverkiezingen wel degelijk een tijdbom gelegd onder de BJP-regering, ondanks de geruststellende woorden van premier Vajpayee. “De regering heeft haar morele autoriteit verloren”, aldus The Hindu. Volgens de Times of India kan de BJP “niet ontsnappen aan het signaal dat de kiezers hebben afgegeven”.