Geen vergoeding voor ex-gevangenen; Rechter Japan wijst eis Nederlanders af

TOKIO, 30 NOV. Juridisch steekspel: pagina 3

Een Japanse rechter heeft vandaag een eis tot schadevergoeding afgewezen van Nederlanders die tijdens de Tweede Wereldoorlog door het Japanse leger zijn geinterneerd.

De rechter heeft echter wel erkend dat de behandeling van geinterneerden door het Japanse leger in strijd was met internationale verdragen.

De Nederlandse klagers gaan in beroep tegen de uitspraak en putten hoop uit de erkenning van de onrechtvaardigheid van de ondergane behandeling. “De onmenselijke behandeling is erkend, dat hoeven we niet meer opnieuw aan te tonen”, zei voorzitter Gerard Jungschlager van de Stichting Japanse Ereschulden (SJE) vandaag na de uitspraak. Al is het bij lange na geen overwinning, toch noemt advocaat Kunio Aitani de uitspraak “een grote stap”. Jungschlager spreekt over “de juiste richting”.

De volgende stap die de klagers moeten winnen is de erkenning dat zij als individuen de Japanse staat kunnen aanklagen op basis van een internationaal verdrag, het verdrag dat tot stand kwam op de Haagse Vredesconferentie van 1907.

Volgens de advocaten van de groep biedt dat verdrag die mogelijkheid, volgens rechter Taichi Kajimura handelt een verdrag slechts “over de relaties tussen landen” en niet over de “rechten en plichten van individuen”.

Jungschlager stelt echter dat de Japanse regering eigenlijk allang heeft erkend dat individuen een schadevergoeding kunnen eisen. Hij verwijst naar het zogenoemde Yoshida-Stikker Protocol uit 1956, genoemd naar de Japanse premier Shigeru Yoshida en minister Stikker (Buitenlandse Zaken), waarin beide landen overeenkwamen dat met de Nederlandse ondertekening van het vredesverdrag met Japan de kwestie van individuele schadevergoedingen niet zou zijn afgesloten.

Japan stelt tot dusver echter dat alle schadevergoedingen zijn geregeld met het bewuste vredesverdrag van San Francisco uit 1951.

Advocaat Kunio Aitani van de Nederlandse groep zegt over het ontstaan van het protocol met Nederland: “Nederland was onwillig het vredesverdrag te ondertekenen. Ze waren ook tegen een vroegtijdige vrijlating van de veroordeelde Japanse oorlogsmisdadigers. Met dit protocol haalde Japan de Nederlandse regering over de streep.”

De uitspraak van de rechter vandaag wijkt af van de uitspraak vorige week in een vergelijkbare zaak aangespannen door een groep Britten Australiers, Nieuw-Zeelanders en Amerikanen. Die groep kreeg geen erkenning dat de behandeling door het Japanse leger een schending was van internationale afspraken.

    • Hans van der Lugt