DAG

Het beloofde zo'n boeiende documentaire te worden: Julia's Wahn van de Duitse regisseur Hannes Schonemann die zaterdag op het IDFA in Amsterdam in (wereld)premiere ging.

Julia Szabad was een Deens jeugdvriendinnetje van Schonemann. Hij leerde haar in 1969 kennen, toen ze als lid van een Deense communistische delegatie naar Oost-Duitsland kwam. Ze raakten verliefd, maar Julia moest terug en er restte hun alleen nog schriftelijk contact. Jaren later, als ze beiden getrouwd zijn, komt Julia Hannes weer opzoeken. Ze vrijen en ze praten veel over politieke zaken.

Julia gaat opnieuw terug. Schonemann, een dissident, mag in 1984 naar West-Duitsland emigreren. Julia pleegt in 1990, na de val van de Muur, zelfmoord in Denemarken. In haar laatste jaren bestookte ze Schonemann met bizarre telefoontjes waarin ze hem vertelde dat ze voor de PET, de Deense geheime dienst, in de Stasi was geinfiltreerd.

Schonemann vertrouwt het niet. Heeft ze wel zelfmoord gepleegd, of wist ze te veel en is ze uit de weg geruimd? Of was ze alleen de prooi van haar eigen paranoia?

Kortom, de liefde heeft de filmer een schitterend onderwerp bezorgd. Maar wat doet hij ermee? Teleurstellend weinig. Na anderhalf uur film zijn we niets wijzer geworden over Julia. Met de titel suggereert Schonemann dat zijn vriendin krankzinnig is geworden, maar hij voert daarvoor geen enkel bewijs aan.

Na afloop gebeurt er iets interessants. De regisseur moet vragen beantwoorden van het publiek. Zeer kritische vragen. Heeft hij wel voldoende onderzoek gedaan in de Stasi-archieven? In Duitsland vond hij niets, zegt Schonemann, in het Amerikaanse Stasi-archief heeft hij niet gekeken. Was hij dat niet verplicht aan Julia? De zaak is wat hem betreft afgesloten, zegt Schonemann. Er zijn zoveel waarheden, het gaat hem alleen om zijn waarheid. Hij had niet eens alle feiten willen weten. En wat hij wel weet, voegt hij eraan toe, kan hij ons niet allemaal vertellen, “want dat is te prive.”

Dit is het moment waarop tal van klompen in de zaal beginnen te breken. Mijn klomp zei: Schonemann is een kokette kwast.

    • Frits Abrahams