Aluminium met de kracht van titanium

DELFZIJL, 30 NOV. In Delfzijl wordt volgend jaar begonnen met de bouw van een nieuwe fabriek waar volgens een uniek procede vloeibaar aluminium ultrasnel gestold wordt. Het aldus verkregen product is even sterk als titanium.

Algemeen directeur F. Dom van RSP Products in Rotterdam durft de marktintroductie van `hoogsterk' aluminium of RSP (rapid solidification process) revolutionair te noemen. “Door het snelle stollen ontstaat aluminium met een fijne structuur dat veel sterker is dan gewoon aluminium en even sterk als titanium, maar lichter. Ik verwacht er veel van.” Vooral de auto- en luchtvaartindustrie tonen belangstelling voor het product. “De vraag naar hittebestendige en lichtere zuigers en dieselmotoren neemt toe. De auto-industrie zoekt allerlei wegen om het gewicht van auto's naar beneden te krijgen, in verband met strengere milieu-eisen. Doordat RSP sterker is, kun je lichter construeren, waardoor het energieverbruik daalt”, vertelt Dom.

Uit onderzoek is gebleken dat hoogsterke aluminium zuigers minder uitzetten, waardoor de uitstoot van koolwaterstoffen met een kwart daalt. RSP heeft inmiddels contacten gelegd met autofabrikanten in Europa en de Verenigde Staten. Contracten zijn nog niet gesloten.

De proeffabriek in Kampen, die in productie blijft tot de Delfzijlster fabriek haar poorten opent, zal op verzoek testmateriaal leveren aan autofabrikanten. Met een opdrachtgever uit de ruimtevaart is een intentieverklaring gesloten voor een order.

“Er wordt wereldwijd positief gereageerd”, verklaart D. van der Werf van de Rotterdamse investeringsmaatschappij Rijnvelden, die participeert in RSP. Ook de sportindustrie (schaatsen, fietsen, karabiners voor bergsport) en de machinebouw tonen interesse.

“We praten over een wereldmarkt” aldus een optimistische Dom, die overigens onderkent dat er ook risico's kleven aan de introductie van een nieuw product. “Het is nieuw en onbekend en je kunt niet terugvallen op expertise van anderen.” Van der Werf: “Er kan een lange tijd overheen gaan voordat je je product geaccepteerd krijgt.

Daarom testen we veel en hebben we diverse proefprojecten. We gaan niet over een nacht ijs.''

RSP Products slaagde er na vijf jaar samenwerking met onderzoekers van de TU Delft in op grote schaal en in een continue proces vloeibaar aluminium ultrasnel te stollen. Tot nog toe gebeurde dit zogeheten `flitsgieten' alleen in laboratoria, waardoor slechts geringe hoeveelheden hoogsterk aluminium verkregen konden worden. De ontwikkelde methode is een wereldprimeur. Het principe ervan is dat vloeibaar aluminium van 850 graden op een sneldraaiend koperen ijskoud wiel wordt geslingerd. Het aluminium stolt in een flits, een miljoen graden Celsius per seconde. Het aldus ontstane dunne lint wordt vermalen tot snippers van enkele centimeters, die vervolgens worden opgezogen door een soort stofzuiger. Daarna wordt de aluminiummassa aangestampt en samengeperst tot een staaf, die kan varieren in dikte en vervolgens weer tot 400 a 500 graden `kneedbaar' is. Dit laatste procede, extruderen, gebeurt onder meer bij Hoogovens.

De Rotterdamse investeringsmaatschappij Rijnvelden investeerde vijf jaar geleden in RSP Products, dat experimenteerde met flitsgieten op grote schaal. “Hoe eenvoudig het proces ook klinkt, het bleef moeilijk om van een laboratoriumopstelling naar fabrieksproductie te komen”, licht Van der Werf toe. “Het wiel moest op de goede manier gekoeld worden de draaisnelheid moest goed zijn, je had kortom met veel variabelen te maken. Sinds een jaar kunnen we staven met grote diameters maken.”

Een ander voordeel van het procede is dat aluminium motorblokkenschroot gerecycled kan worden tot een sterke aluminumlegering. Van der Werf: , Normaal wordt dit soort schroot veel minder sterk bij hersmelting.

Door smelten en ultrasnel stollen krijg je kwalitatief veel beter aluminium, dat zelfs acceptabel is voor de vliegtuigindustrie.''

Deze maand werden in Delfzijl contracten ondertekend tussen de aandeelhouders, naast RSP Products en Rijnvelden ook Koninklijke Hoogovens (moederbedrijf van Aldel) en de Noordelijke Ontwikkelingsmaatschappij. De eerste paal van de nieuwe fabriek in Delfzijl, waarmee een investering gemoeid is van tien tot vijftien miljoen gulden, gaat volgend jaar de grond in. Medio 2000 begint de productie en in 2003 moet het bedrijf werk bieden aan honderd mensen.

Voor Delfzijl is gekozen, omdat hier de smelterij en walserij van Aldel (600 arbeidsplaatsen) staan. Dom: “Doordat we van Aldel gesmolten aluminium krijgen, kunnen we besparen op energiekosten.” Ook de beschikbare ruimte in Delfzijl en de infrastructuur speelden mee in de keuze voor het noorden. De vestiging van RSP is tevens een resultaat van de inspanningen van de werkgroep Antheus, die vervangende werkgelegenheid moet creeren voor de voorgenomen sluiting van de smelterij van Aldel in 2006, waardoor 200 arbeidsplaatsen verdwijnen.

RSP is het tweede aluminiumbedrijf dat zich in korte tijd in de Groningse havenstad vestigt. Aluminiumsmelter FHS uit Dedemsvaart bouwt momenteel een fabriekshal naast Aldel. Burgemeester E. Haaksman van Delfzijl noemt de komst van RSP een “geweldige opsteker” voor zijn gemeente. “De belangstelling voor aluminium producten neemt enorm toe. Het is het product van de toekomst. In Delfzijl ontstaat een `Metal Parc', waar zich hoogwaardige aluminiumproducenten moeten vestigen. De komst van RSP is daarom enorm belangrijk.”