KLM zet nieuwe trend met alliantie

SCHIPHOL, 28 NOV. Allianties in de burgerluchtvaart worden steeds geavanceerder. Dat is mede een gevolg van het feit dat directe fusies of overnames in de luchtvaart vaak worden gefrustreerd door nationale sentimenten of belangen. KLM/Alitalia probeert aan te tonen dat een alliantie in zo'n geval een bruikbaar alternatief is.

De verhoudingen in de internationale luchtvaartwereld beginnen zich steeds duidelijker af te tekenen. Op de drempel van de eenentwintigste eeuw zijn er nu vier mega-allianties in de luchtvaart, die bijna de helft van al het luchtvaartverkeer in de wereld beheersen. Niettemin nemen de samenwerkingsverbanden nieuwe vormen aan. Dat blijkt ook uit de alliantie KLM-Alitalia. KLM was al trendsetter door in de samenwerking met Northwest Airlines als eerste Europese maatschappij te profiteren van een zogeheten 'open skies' overeenkomst tussen de Verenigde Staten en Nederland. Dat stelde de KLM in staat naar elke bestemming in het andere land te vliegen en vandaar weer door te vliegen naar derde landen. De voordelen voor de KLM in de grote VS waren natuurlijk spectaculair.

Wereldwijd wordt KLM/Northwest echter ingehaald door mega-allianties als Oneworld (aangevoerd door British Airways-American Airlines) en de de Star-Alliance (Lufthansa-United Airlines), maar het KLM-management in Amstelveen is niet voor een gat te vangen. Want de alliantie met de nieuwe Europese partner Alitalia wijkt in veel opzichten af van wat tot nu toe gebruikelijk is bij luchtvaartallianties.

Het opmerkelijkste verschil is dat beide luchtvaartmaatschappijen van plan zijn al hun operaties op het gebied van passagiers- en vrachtvervoer onder te brengen in een joint-venture. Dat kunstje heeft KLM afgekeken van de samenwerking met Northwest. Maar in de alliantie met Northwest worden alleen de vluchten op de Noord-Atlantische routes in de vorm van een joint-venture uitgevoerd. KLM en Alitalia gaan nog een stap verder en willen dat wereldwijd gaan doen.

Alle kosten en inkomsten van beide maatschappijen voor dat netwerk worden samengebracht.

De verrekening vindt plaats via een bepaalde verdeelsleutel op grond van de inbreng van de twee maatschappijen. Over drie jaar denken de maatschappijen op de passagiersmarkt 750 miljoen gulden extra binnen te halen en op de vrachtmarkt 120 miljoen.

KLM-topman Van Wijk legde uit dat hierbij niet aan een fusie moet worden gedacht of een participatie van beide luchtvaartmaatschappijen in elkaars aandelenkapitaal. De joint-venture opereert als een netwerk-organisator die capaciteit van de betrokken maatschappijen inhuurt. “Het gaat over het groter maken van de cake' zegt financieel directeur Rob Abrahamsen van KLM . “En wie er dan een procentje meer of minder krijgt, daar lig ik niet wakker van.' Van Wijk valt zijn financiele rechterhand bij. “Het gaat om het verhogen van marktaandeel. Het voordeel van deze alliantie moet uit deze hoek komen'.

KLM en Alitalia gaan de komende maanden op een aantal terreinen al samenwerken. Ondermeer via gezamenlijke vluchten naar Zuid-Afrika en Australie. In de tweede fase, met de oprichting begin volgend jaar van de joint-venture voor vracht en passagiers, moet de samenwerking pas echt beginnen.

Zowel Van Wijk als zijn Italiaanse collega Cempella ziet niets in losse allianties die veel concurrenten met elkaar zijn aangegaan. Beide maatschappijen hebben gekozen voor een tienjarige overeenkomst hoewel er nog wel enkele ontbindingsclausules in het contract zitten. Wanneer de privatisering van Alitalia niet snel genoeg gaat of wanneer een derde partij een meerderheidsbelang in een van de maatschappijen vergaart kan worden besloten de overeenkomst alsnog te ontbinden als de alliantie daar schade van zou ondervinden. Maar voorlopig ziet Cempella alleen maar voordelen.

Het routenetwerk van Alitalia naar de VS wordt door de samenwerking met Continental - maar meer nog door de aansluiting bij KLM/Northwest - binnenkort uitgebreid van 13 tot meer dan 100 bestemmingen.

Op de vraag of Air France binnenkort aan zal schuiven bij KLM/Northwest/Alitialia zijn de betrokkenen een stuk minder duidelijk. Northwest-topman John Dasburg - die de KLM ook heeft aangespoord Alitalia als Europese partner te nemen in plaats van het Spaanse Iberia - heeft zich enkele weken geleden in die richting uitgelaten.

De alliantie zal drie vliegvelden gaan gebruiken als zogeheten hub (een overstapplaats voor veelal intercontinentale passagiers). Schiphol, Fiumicino (Rome) en Malpensa (Milaan). Voor KLM is Malpensa belangrijk om het overbelaste Schiphol wat te ontlasten.

Met de komst van Alitalia is de alliantie KLM/Northwest inmiddels dermate uitgedijd dat er een nieuwe naam komt voor het samenwerkingsverband. In navolging van de Star-Alliance en Oneworld willen ook KLM, Alitalia en Northwest onder een noemer gaan opereren. “Maar de naam KLM zal nooit verdwijnen', zegt Van Wijk.