Hillary heeft storm glansrijk doorstaan

WASHINGTON, 28 NOV. Terwijl het Congres zich beraadt op de impeachment van president Bill Clinton, maakt de first lady een politieke wederopstanding door en groeit haar populariteit. De triomf van Hillary in het jaar van Monica.

Niet bekend

Het jaar dat in het teken stond van Monica is ook het jaar geworden van de verrassende come-back van de Hillary. Ze is populair, invloedrijk en razend actief. Tijdens de affaire-Lewinsky, de ernstigste crisis in het presidentschap van haar man, bleef ze onverstoorbaar de aandacht vragen voor de politieke doelstellingen van de regering. Als ze als bedrogen echtgenote bittere gevoelens koesterde dan viel ze daar niemand mee lastig. Dat leverde haar het respect van veel Amerikanen op.

Het schandaal bezorgde vrijwel alle politieke spelers in Washington deuken in hun reputaties, niet alleen de president, maar ook de onafhankelijke aanklager, Congres-leden van beide partijen en de media. Maar Hillary Clinton doorstond de storm met glans, en wist haar positie zelfs te versterken.

Het omslagverhaal in Vogue, met foto's van de in beroemdheden en kunstenaars gespecialiseerde Annie Leibovitz is de bekroning van de taaie strijd die de first lady de afgelopen jaren voerde om de gunst van het publiek terug te winnen. In de eerste jaren van Clintons presidentschap verspeelde ze veel politiek krediet, als drijvende kracht achter een grootscheeps initiatief om de hele gezondheidszorg op de helling te zetten. Het plan strandde in het Congres en het was gedaan met de prominente positie van de presidentsvrouw bij het uitzetten van beleid.

Toen het Whitewater-schandaal ook nog eens voor een groot deel om haar bleek te draaien, verdween ze vrijwel van het politieke toneel.

Maar nu is Hillary Clinton weer helemaal terug. Tijdens de afgelopen verkiezingscampagne reisde ze onvermoeibaar door het land om Democraten te steunen, geld voor hen in te zamelen en hen in deze moeilijke tijden een hart onder de riem te steken. Als ik me door het Lewinsky-drama niet van de wijs laat brengen, was haar onuitgesproken boodschap, waarom zou iemand anders er dan een probleem van maken?

Het verrassend goede stembusresultaat van de Democraten en de daaruit voortvloeiende verwachting dat Bill Clinton het schandaal zal overleven, is zeker voor een deel aan haar tomeloze inzet te danken. De media kunnen het daarom niet laten om alvast te speculeren over haar politieke toekomst na het presidentschap van haar man. Wil ze senator worden voor Illinois, de staat waar ze geboren en getogen is? Heeft ze haar zinnen gezet op de zetel van de Newyorkse senator Daniel Patrick Moynihan, die onlangs aankondigde dat hij in het jaar 2001 met pensioen gaat? Of reiken haar ambities nog verder?

De foto's in Vogue laten een presidentsvrouw zien die alle waardigheid uitstraalt die haar man zo jammelijk heeft verspeeld. Het omslag toont haar in een bordeaux-rode fluwelen avondjurk van ontwerper Oscar de la Renta. Innemend glimlachend en tegelijk met een koninklijke distantie, zit ze op een met goud bestikte bank in de Rode Kamer van het Witte Huis: een staatsie-portret met allure.

Op een andere foto zit ze als een aantrekkelijke jonge vrouw in een witte blouse met open kraag te werken aan een glazen tafel op het Truman Balkon van de presidentiele residentie. Haar schijnbaar achteloos naar achteren gekamde haar suggereert dat ze net getennist heeft of uit de sportzaal komt.

Maar de statige witte zuilen tegen de strakblauwe lucht en de ernstige blik waarmee ze haar papieren doorneemt, verlenen de foto de gewichtigheid die past bij de positie van een first lady of een president.

De foto's komen eerder geensceneerd dan natuurlijk over. Maar juist daarom zijn ze zo raak. Hillary Clinton heeft de afgelopen maanden aangetoond dat ze haar functie als first lady voortreffelijk kan vervullen door alleen haar publieke gezicht laten zien. Wat zich in haar huwelijk precies heeft voorgedaan zal voorlopig een mysterie voor de wereld blijven. Wat haar de afgelopen maanden op de been heeft gehouden zal nog de komende decennia voer voor biografen zijn. Was het ondanks alles haar liefde voor Bill Clinton? Of was het koele berekening om haar eigen politieke loopbaan te redden? Het bleek er voor haar politieke effectiviteit allemaal niets toe te doen.

Hillary Clinton beseft dat Amerikanen, hoe nieuwsgierig ze ook naar al dat soort vragen zijn, graag tegen het Witte Huis en zijn bewoners opkijken. En ze begrijpt dat het daarvoor nodig is, zeker als je getrouwd bent met Bill Clinton, om het publieke en het persoonlijke domein van elkaar te scheiden.

“In het bekentenissen-tijdperk van Oprah Winfrey en Jerry Springer', schrijft Vogue, “heeft Hillary Clinton in haar eentje een heldhaftige campagne opgezet om de grens tussen publiek en prive, die de media hebben uitgewist, te herstellen.' En dus poseert ze zoals het een first lady betaamt en negeert ze het schandaal met al zijn ranzigheid.

In die eenzame strijd vindt de presidentsvrouw overigens niet alleen de media tegenover zich. Haar man kan maar niet ophouden over het persoonlijke leed (“een dagelijkse straf') dat hij van de hele affaire heeft ondervonden.

En Kenneth Starr, de onafhankelijke aanklager die zijn rapport aan het Congres volzette met hoogst intieme details over Clinton en Lewinsky, bleek het deze week zelfs nodig te vinden om in het openbaar uitspraken over zijn eigen seksleven te doen. In een vraaggesprek op televisie probeerde hij niet eens om het argument aan te voeren dat dat niemand wat aangaat, en vertelde hij opgewekt dat hij zijn vrouw nooit ontrouw was geweest.

Als publiek personage hoedt Hillary Clinton zich ervoor om zich politiek al te scherp te profileren. Ze verdedigt het beleid van haar man met verve, maar ze neemt niet langer het voortouw bij politiek omstreden kwesties. Ze heeft de zorg voor kinderen en ouderen en de bescherming van cultureel erfgoed, tot haar favoriete onderwerpen gemaakt.

En met haar nieuwe boek, Dear Socks, Dear Buddy, blijkt ze meer schatplichtig aan haar voorgangster Barbara Bush dan aan haar linkse en feministische idealen. Het boekje is een bloemlezing van brieven die kinderen hebben geschreven aan de poes en de hond van de Clintons (the first pets). Barbara Bush had veel succes met een boek over het leven in het Witte Huis zoals waargenomen door haar hondje Millie.

De wederopstanding van Hillary Clinton mag haar als eerste presidentsvrouw op het omslag van Vogue hebben gebracht, een plaats waar doorgaans filmsterren en topmodellen staan, de first lady is nog niet helemaal uit de problemen. Aanklager Starr heeft het Whitewater-dossier nog niet gesloten en kan Hillary Clinton nog steeds aanklagen voor haar rol in het omstreden onroerendgoed-project. Ook als hij niet zover gaat, en haar bijvoorbeeld in het proces tegen haar voormalige collega Webster Hubbell alleen noemt als niet-aangeklaagde samenzweerder, dan zou dat aan haar zo fraai herstelde imago ernstig afbreuk doen.