Geloven in een dansend lichaam

Gezelschap: Nederlands Dans Theater 1. Premiere: Singing Apes. Choreografie: Paul Lightfoot. Reprises: A sort of, Mats Ek/Henryk Gorecki en The Unsung, Jose Limon. Gezien: 26/11, Lucent Danstheater, Den Haag. Aldaar: 28/11. Verder: 1,3 en 4/12 Amsterdam, 8 en 9/12 Rotterdam.

Het programma waarmee het Nederlands Dans Theater 1 zijn eerstvolgende voorstellingen vult, laat het werk zien van drie choreografen die uit verschillende dansgeneraties afkomstig zijn. Van Jose Limon (1908) is er de reprise van het in 1970 voor zijn eigen gezelschap gemaakte The Unsung, van de in 1945 geboren Mats Ek zijn in 1997 voor NDT1 gecreeerde A Sort Of en van benjamin Paul Lightfoot (1966) zijn allernieuwste ballet Singing Apes. Drie choreografen met geheel andere achtergronden, met zeer uiteenlopende benaderingen van dans en met ieder een herkenbaar eigen bewegingstaal. Toch hebben ze enkele essentiele overeenkomsten: voor hen is dans een autonome kunstvorm en zij geloven in de kracht en expressiviteit van een dansend lichaam.

Limons The Unsung, gedanst door acht mannen, zonder muzikale begeleiding, heeft de directheid, de ongekunsteldheid en het aardse, zo typerend voor de pioniersjaren van de Amerikaanse moderne dans.

Deze ode aan de indianen laat acht stamhoofden zien die ieder afzonderlijk en in gezamenlijkheid hun reele en spirituele verbondenheid tonen met hun land, met de natuur en de daarin levende wezens. Een werk waarin soepelheid, kracht, trots en devotie harmonisch samenvloeien en waarin het menselijk lichaam zelf zijn muziek maakt en glorieert in beheersing over spieren en gewrichten. Het is The Unsung aan te zien dat het niet nu gemaakt werd, maar overtuigen doet het wel.

Bij het terug zien van Mats Eks A Sort Of werd ik opnieuw overdonderd door de wonderlijke en indringende combinatie van tederheid, wreedheid, kinderlijke naiviteit relativerende humor en onpijlbare wijsheid die Ek in zijn bizarre, hoekige en altijd onvoorspelbare dansbewegingen weet aan te brengen. Een juweel van een ballet, evenals The Unsung prachtig gedanst met als uitblinkers Nancy Euverink, Jorma Elo, Elke Schepers en Paul Lightfoot. Over Lightfoots nieuwe choreografie Singing Apes heb ik enige twijfels. Het zit weer boordevol uiterst prikkelende, fantasierijke en onmogelijk lijkende bewegingen, het heeft weer een uitgekiend toneelbeeld dat vooral uit belichting bestaat en er wordt weer voortreffelijk gedanst. En toch komt er voor mij iets routineus in die nooit stoppende stroom van schuddende hoofden, wapperende handen, knikkende knieen, wild uitschietende onderbenen, golvende en stotende heuppartijen en krommende en strekkende ruggen. Ze lijken nergens meer bij te horen en, uitgevoerd met eenzelfde hoog dynamisch voltage, bruikbaar op iedere muziek van Vivaldi's Vier Jaargetijden tot Kaempferts By The Sleepy Lagoon. Was het verbeelding of leek ook het publiek minder laaiend enthousiast te reageren dan bij eerdere gelegenheden?