Fusie Exxon drukt Shell in defensief; 'Shell moet meer samenwerking zoeken'

ROTTERDAM, 28 NOV. De mogelijke fusie van de Amerikaanse oliemaatschappijen Exxon en Mobil, die gisteren bevestigden dat ze met elkaar in gesprek zijn, vergroot volgens financiele analisten de druk op Koninklijke Olie/Shell.

“Shell zal nu op zoek moeten naar verdere samenwerking', zegt analist Peter Wortel van Delta Lloyd Bank. “Maar een echte fusie of overname door Shell is voorlopig nog niet te verwachten. Het is toch een bedrijf met een heel eigen cultuur, met een vast vertrouwen dat ze het zelf wel kunnen redden. Bovendien fusie is een ingrijpend proces. Het is de vraag of Shell daar zin in heeft, misschien over een paar jaar. En Shell kan nog heel veel bereiken met interne reorganisaties.'

De resultaten van de grote oliemaatschappijen staan onder druk door de extreem lage olieprijs van de afgelopen maanden, de magere marges op raffinage en verkoop, en de lage prijzen in de petrochemie. Daarom zijn ze hard op zoek naar mogelijkheden om kosten te besparen. Het Britse BP nam deze zomer het Amerikaanse Amoco over en hoopt op een kostenvoordeel van 2 miljard dollar per jaar. De samenwerking van Exxon en Mobil zou volgens analisten zelfs 7 miljard dollar per jaar besparen.

Exxon en Mobil bevestigden gisteren in een gezamelijke verklaring _ “we kunnen niet garanderen de besprekingen succesvol eindigen' - dat ze praten over een fusie, nieuws dat donderdag was uitgelekt. De nieuwe combinatie zou het grootste olieconcern ter wereld worden en Shell ruim passeren. De beurswaarde zou ongeveer 240 miljard dollar (ruim 450 miljard gulden) zijn.

Een voor de hand liggende overnamekandidaat voor Shell is het Amerikaanse Texaco, dat vorig jaar een omzet behaalde van 45 miljard dollar en een beurswaarde heeft van 30 miljard dollar. Shell heeft in de Verenigde Staten al een samenwerkingsverband met Texaco (en Saudi-Aramco) in de raffinage en verkoop en praat over soortgelijke samenwerking in Europa.

Maar zelfs Shell heeft geen 30 miljard dollar in kas en het lijkt onwaarschijnlijk dat Shell nu plotseling bereid is een emissie van nieuwe aandelen te doen, voor het eerst in decennia.

Een topmanager van Shell zei afgelopen zomer dat Shell niet kan fuseren met een grote concurrent wegens te verwachten problemen met anti-kartelautoriteiten. Maar die problemen zijn op te lossen, zegt analist Allard de Buijzer van MeesPierson. “Het gaat daarbij vooral om de downstream-activiteiten, zeg maar het aantal raffinaderijen en benzinestations. Shell en Texaco zijn in de VS nu ook al samen marktleider met tussen de 10 en 15 procent maar zouden worden ingehaald door Exxon-Mobil die samen boven de 15 procent uit komen. In Europa heb je drie ongeveer even grote partijen: Exxon, Shell en BP-Amoco. Een fusie met Texaco zou daar weining aan veranderen; als Exxon en Mobil fuseren zal Mobil zijn deel in Europa wel verkopen aan BP.'

Beide analisten zijn het er over eens dat Shell voorlopig nog heel veel kosten kan besparen met interne reorganisaties. Shell maakte twee weken geleden bekend dat er in Europa 3000 banen verdwijnen in de raffinage en verkoop en dat bij de Amerikaanse dochter Shell Oil 20 procent van de banen in exploratie en productie wordt opgedoekt. In de olieindustrie, met veel hoog opgeleide werknemers en veel in het buitenland werkenden, kan een arbeidsplaats 300.000 gulden per jaar aan kosten besparen. “Maar als Shell minder kosten zal kunnen besparen dan zijn fuserende collega gaat het bedrijf dat merken in zijn beurskoers', zegt De Buijzer.