Embryo's 2

Zandvoort Het is schokkend te zien hoe weinig kritische distantie de ontwikkelingsbiologen van het Hubrecht Laboratorium weten in te nemen tot hun eigen werk, vooral in hun stellingen over de ethische grenzen van genetische manipulatie. Iedereen die de grenzen strenger wenst te leggen dan zij, is op de een of andere manier bevooroordeeld. Bijvoorbeeld door een vrouw te zijn (Van der Saag: 'Typische gevoeligheid van een vrouw'). Of door christen te zijn (Deschamps: 'Mensen weten dat ze sterfelijk zijn. Dat maakt ze bang, godsdienst helpt tegen die angst.')

Dit suggereert dat slechts biologen onbevooroordeeld tegen dergelijke ingrijpende vragen aan kunnen kijken. Maar is de bioloog de enige die 'het wonder van het leven bestudeert' (Deschamps)? Hebben alleen bange gelovige mensen bezwaren tegen het klonen van mensen? Zijn ethische vragen omtrent de toelaatbaarheid van klonen wel vanuit de biologie te bantwoorden?

Het lijkt me evident dat dit laatste niet zo is. Menselijk leven is niet alleen een kwestie van biologie, ook al lijken sommige wetenschappers zich daar niet van bewust te zijn (Den Hertog: 'Je zou de mens kunnen zien als een zak met botten en organen..TE: Ethiek is een domein waar alle mensen vanuit hun hoedanigheid als mens mee kunnen praten. Dus ook de bioloog, maar dan mag hij niet zonder meer een beroep op biologisch onderzoek doen. Hij moet eveneens vanuit zijn hoedanigheid als mens redeneren. Hij zou zich wellicht bewust worden dat de mens meer is dan 'een zak met botten en organen'.

De mens is een psychofysische eenheid die niet zo maar in tweeen gehakt kan worden. Dat is precies wat velen zo stuitend aan het klonen van mensen vinden: daar wordt gedaan alsof we de mens wel als een (althans gedeeltelijk) fysisch ding zouden kunnen beschouwen waarmee we zomaar hetzelfde kunnen doen als met andere fysische dingen. De geest moet er dan later weer op een of andere manier bij.

Misschien zou de filosoof er eens met zijn 'blokkendoos' (Den Hertog) op uit moeten trekken, om de bioloog de basale ethische notities voor te leggen. Biologische kennis verwerven is iets anders dan deze toepassen. Weten hoe je genetisch materiaal zou kunnen manipuleren is iets anders dan deze mogelijkheden ook realiseren.

    • Sabine Roeser