De prijs van....; werving & selectie

Hoe rekruteer ik de juiste persoon voor een vacante positie? Bedrijven die geen antwoord weten op die vraag, schakelen een werving- en selectiebureau in. De IT-branche kan terecht bij Burke Associates in Haarlem, distributiebedrijven bij KPMG Ebbinge in Amsterdam en de grafische industrie bij Lothar Management in Den Haag. Dergelijke bureaus hebben de ervaring en kennis om binnen kort tijdsbestek een geschikte kandidaat te vinden. Maar hoe opereren ze? En: wat zijn de tarieven?

Het exacte aantal werving- en selectiebureaus in Nederland is niet bekend, maar de brancheorganisatie OAWS denkt dat het afgezien van wat eendagsvliegen gaat om enkele honderden. De markt wordt steeds ondoorzichtiger en groeit - mede door de krapte op de arbeidsmarkt - gestaag. Verder is arbeidsbemiddeling anno 1998 geen upper class verschijnsel meer, want ook voor modale inkomens wordt tegenwoordig al een zoekactie gestart. Ieder zichzelf respecterend uitzendbureau heeft tegenwoordig een eigen afdeling 'werving en selectie'.

Het principe is simpel: het bureau maakt een analyse van de bedrijfscultuur waar de kandidaat in spe komt te werken. Vervolgens wordt een plan van aanpak gemaakt en een profielschets opgesteld met functie-eisen competentie-eisen en eventuele karaktereigenschappen waaraan de kandidaat moet voldoen. Is het profiel eenmaal goedgekeurd door de opdrachtgever dan gaat de consultant op zoek naar geschikte kandidaten. Hij kijkt zijn geautomatiseerde personenbestand er nog eens op na (file search), boort eigen netwerken aan en benadert gekwalificeerde werknemers die een nieuwe baan opteren (executive search) of plaatst een aantal advertenties in vak-, week- of dagbladen. Ook de ideeen en contacten van de opdrachtgever zelf blijken vaak van onschatbare waarde.

Heeft de consultant al zijn bronnen aangeboord, dan maakt hij een voorselectie; de opdrachtgever nodigt meestal zelf de geselecteerde kandidaten uit. Met name voor management- en directiefuncties wordt nogal eens een psychologisch onderzoek of 'assessment onderzoek' vereist. In het eerste geval wordt de intelligentie van de kandidaat getest, krijgt hij een persoonlijkheidsvragenlijst voorgelegd en wordt een interview afgenomen.

In het tweede geval wordt de kandidaat doorverwezen naar een zogenaamd assessment center waar hij - door middel van simulatie - getest wordt op vaardigheden die van belang zijn voor de geboden functie.

Uit navraag bij de OAWS blijkt dat het honoreringssysteem per bureau aanzienlijk kan verschillen. De meeste leden werken op basis van een percentage van het eerste (bruto) jaarinkomen van de geselecteerde kandidaat, varierend van 20 tot 35 procent; bij een directiefunctie kan dat bedrag dus al snel oplopen tot anderhalve ton. Weer andere bureaus werken met een vast bedrag (fixed fee) voor de totale procedure, een uurloon van 200 a 300 gulden, of een combinatie hiervan. Het honorarium wordt meestal in fasen in rekening gebracht: 1/3 bij aanvang van de procedure, 1/3 bij aanvang van de voorselectie en 1/3 bij aanname van de kandidaat. Bureaus die opereren in de laagste inkomensregionen werken - vanwege de hevige concurrentie - steeds vaker op no cure no pay basis.

Wie een bureau voor werving en selectie in de arm neemt, dient bij de ondertekening van het contract vooral te letten op de kleine lettertjes. Is het honorarium inclusief of exclusief de advertentiekosten telefoonkosten en reiskosten van kandidaten? (Basisprincipe: hoe hoger de inkomensrange, des te minder het werving- en selectiebureau op de kleintjes let). Wordt het psychologisch onderzoek in- of extern uitgevoerd? (Bureaus die werken op no cure no pay basis besteden dergelijke onderzoeken uit om niet de schijn van belangenverstrengeling op zich te laden, waarmee de kosten evenwel flink worden opgedreven). Werkt het bureau met een minimum salarisniveau? Wie goed beslagen ten ijs wil komen, vraagt bij de OAWS in Badhoevedorp een overzicht op van de 35 aangesloten bureaus (inclusief werkwijze en honoreringssysteem) of vergelijkt enkele websites van werving- en selectiebureaus. Een investering die zichzelf zonder meer terugbetaalt.