Strenge winter helpt Opec niet meer

WENEN, 27 NOV. De ministers van het oliekartel Opec bleken de afgelopen dagen opnieuw machteloos. Oliemaatschappijen als Exxon en Mobil trokken met hun fusieplan al hun conclusies.

De licht dwarrelende sneeuw boven Wenen moet de ministers van de Opec (Organisatie van olie exporterende landen) de afgelopen twee dagen nog enig warm gevoel hebben gegeven. Het betekent in ieder geval dat koning Winter op het noordelijke halfrond begint te regeren. En dat kan op korte termijn een steun voor de afgekalfde olieprijs vormen. Het grootste nieuws vormde in de coulissen van de twee dagen durende Opec-bijeenkomst niet de gebalde vuist van het oliekartel, maar de spectaculaire aankondiging van de fusie tussen de oliemaatschappijen Exxon en Mobil. De oliemultinationals trekken de consequenties uit de lage olieprijs die hun winsten aantast en vooral hun exploratie- en winningsactiviteiten veel minder rendabel heeft gemaakt. De Opec-landen, die zelf eveneens enorme financiele pijn lijden door de dit jaar al bijna gehalveerde olieprijs staan machteloos langs de kant. Ze bleken na ruim twee dagen intensief beraad niet in staat ook maar enig besluit te nemen dat hun op termijn weer meer inkomsten kan opleveren. Aan het algelopen juni gesloten akkoord - een productiebeperking van circa 10 procent, neerkomend op 2,6 miljoen vaten per dag - werd niets toegevoegd. Dat akkoord loopt tot eind juni 1999. En iedere betrokkene buiten Opec ging er, evenals een aantal Opec-landen, van uit dat die afspraken nu al zouden worden verlengd tot het eind van volgend jaar. Dat was het minste waarop de markt had gerekend. Nu Opec als gevolg van onderling gekibbel over wie wat mag produceren in feite besloten heeft de markt tot maart maar even haar gang te laten gaan, kan dat als een boemerang voor Opec zelf werken. Het vertrouwen in een spoedig herstel van de prijs kan volledig wegebben waarmee de weg vrij is voor een door menig deskundige al voorspelde vrije val tot ver onder de 10 dollar per vat.

Het is vooral pure onmacht van de Opec en de vrees van de lidstaten om bij de zeer lage prijzen ook nog eens marktaandeel te verliezen aan producenten die niet bij de organisatie zijn aangesloten. Opec-voorzittrer Al-Nasseri olieminister van de Verenigde Arabische Emiraten, is zich zeer bewust van de penibele situatie waarin de organisatie verkeert. In zijn toespraak tot de vergadering erkende hij dat iedereen momenteel pijn lijdt: productielanden, oliemaatschappijen en beleggers. Al-Nasseri sprak zijn “diepe bezorgdheid' uit over de huidige problemen in de wereldolie-industrie. Tegelijkertijd erkende hij ruiterlijk dat de olieproducerende landen de gevolgen van de economische crisis in Azie hebben onderschat, dat ze daar niet tijdig op de juiste manier op hebben gereageerd. De Opec-voorzitter wees vooraf de niet-Opec producenten aan als boosdoeners. Vooral in die landen is de productie de afgelopen twaalf maanden fors gestegen. Hij vergat er evenwel bij te vermelden dat Opec zelf precies een jaar geleden een productieplafond voor de organisatie had vastgesteld dat de status quo van dat moment bevestigde maar dat formeel neerkwam op een verhoging van de quota's met 10 procent. Achteraf gezien is dat de grootste blunder die Opec de afgelopen jaren heeft gemaakt. In een jaar tijd kelderde de olieprijs van omstreeks 20 dollar naar het huidige niveau van iets boven de 10 dollar. Overal ter wereld puilen de voorraadtanks uit. Zelfs een zeer strenge winter zal volgens olie-analisten niet voldoende zijn om die voorraden tot normale proporties terug te brengen.

Toch is de hoop van Opec vooral gevestigd op zo'n strenge winter en op een snel economisch herstel in de Aziatische landen.

De groei van de vraag naar olie was in Azie de afgelopen jaren sterker dan waar ook ter wereld. Verder hoopt Opec op solidariteit van andere olieproducerende landen. In Wenen waren de afgelopen dagen ook vertegenwoordigers van Rusland, Mexico en Oman als waarnemers bij de Opec-bijeenkomst aanwezig. In juni hadden deze landen beloofd samen hun olie-export met een half miljoen vaten per dag in te krimpen. Mexico heeft zich redelijk aan deze afspraken gehouden. Maar volgens waarneming van het Internationaal Energie Agentschap (IEA) hebben de Russen de afgelopen maanden juist aanmerkelijk meer olie geexporteerd.

Opec houdt zich vast aan strohalmen. Een kwart eeuw na de eerste oliecrisis in 1973 lijkt de wereld wel heel ver verwijderd van de vrees voor een herhaling van een ontwrichtend olie-embargo.