Maatschap antwoord op lage inkomens; Verplegers doorbreken monopolie specialisten

ROTTERDAM, 27 NOV. Terwijl ziekenhuizen en politiek af willen van de maatschappen van medisch specialisten, richten verpleegkundigen voor het eerst een eigen maatschap op. Een nieuwe trend?

Voor intensive care-verpleegkundigen, operatieassistenten en anesthesiemedewerkers liggen de banen voor het oprapen. Tegelijk vinden veel verplegenden hun salarissen te laag en de secundaire arbeidsvoorwaarden ongunstig. Een groep van zo'n vijftien intensive care-verpleegkundigen heeft daarom besloten een maatschap op te richten en zich als zelfstandig ondernemer te verhuren aan het ziekenhuis Velp. Over de precieze voorwaarden wordt nog onderhandeld.

Afgezien van enkele initiatieven onder technisch personeel was de vorming van maatschappen in ziekenhuizen tot nu toe voorbehouden aan de top van de hierarchie: de medisch specialisten. Zowel ziekenhuizen als de politiek willen hier al jaren vanaf, want de kleine zelfstandigen binnen het ziekenhuisbedrijf zijn nauwelijks te besturen en daardoor erg duur. Adriaan Wirtz van de AbvaKabo, onderhandelaar voor de zorg-CAO, vindt de maatschap van verpleegkundigen dan ook een “onlogische' ontwikkeling. “Het kan niet zo zijn dat ziekenhuizen daar gelukkig mee zijn.' Maar gezien de krapte op de arbeidsmarkt sluit hij niet uit dat ziekenhuizen toch met maatschappen van verpleegkundigen in zee gaan. “Als ze echt niemand meer kunnen krijgen gaan ze op elk aanbod in.'

Het ziekenhuis Velp verkeert in zo'n precaire situatie. Na maandenlang met opheffing te zijn bedreigd kreeg het onlangs te horen dat het toch kan blijven bestaan, maar onder voorwaarden die bijvoorbeeld kunnen betekenen dat de Intensive Care uiteindelijk verdwijnt. “Dan is het niet makkelijk om mensen te krijgen die ook nog op twintig andere plaatsen terecht kunnen', zegt Ruud Rond, hoofd van de operatiekamer. Met de toevoeging van de maatschap-in-oprichting aan het overgebleven vaste personeel hoopt Rond verlost te zijn van het gaten vullen met uitzendkrachten en deeltijders-in-hun-vrije-tijd.

De verpleegkundigen die de maatschap oprichten hopen behalve een hoger salaris ook meer zeggenschap over hun werk te krijgen. Carlo Donkers (31) gaf er zijn vaste baan als ambulanceverpleegkundige voor op. “Ik voelde me lichamelijk steeds meer achteruitgaan door het onregelmatig werken. In de CAO zitten allerlei betuttelingen voor het rooster waar iedereen maar in wordt geduwd.' In een eerdere baan op een Intensive Care stond de hierarchie van het ziekenhuis hem tegen. “Een ziekenhuis beslist van bovenaf dat een afdeling iets moet uitvoeren, ook als het eigenlijk niet haalbaar is.' In een maatschap vormen de verpleegkundigen een zelfstandige gesprekspartner van de directie. Donkers verwacht daardoor meer invloed te krijgen op het beleid.

Rond is niet bang dat zich met de nieuwe maatschap dezelfde problemen zullen voordoen als met specialisten. “Specialisten worden nog altijd vaak afgerekend per verrichting. In dit geval zeggen we: We nemen jullie voor dat bedrag aan en gaan ervan uit dat jullie uitkomen met de kosten.' Ook zal de maatschap gebonden zijn aan een contract met normen en regels en goed moeten samenwerken, zegt Rond. “Stel dat de maatschap van verpleegkundigen wil dat een arts vier keer per dag visite loopt. Dan kan die dokter vanuit zijn maatschap zeggen: Dat kan niet, ik heb andere verplichtingen. De vrijheden van een maatschap moeten natuurlijk wel passen binnen de kaders van het ziekenhuis.' De verpleegkundigen in de maatschap moeten zelf een (pensioen)verzekering en scholing regelen, de kwaliteit van hun werk bewaken en bij ziekte zorgen voor vervanging. Plan Co, een uitzend- annex adviesbureau voor verpleegkundigen in Schoonhoven, begeleidt hen hierbij.

Volgens Anthon Mak van Plan Co, zelf ook verpleegkundige, is de maatschap het begin van een grotere ontwikkeling waarin de geemancipeerde verpleegkundige niet werkt bij een ziekenhuis maar zich aan verschillende ziekenhuizen verhuurt, al naar gelang de behoefte aan personeel. Hij voert onderhandelingen met de verpleegkundigenvakbond NU'91 over een bedrijfs-CAO die hij als werkgever aan deze `lease-verpleegkundigen' wil aanbieden. Onderhandelaar Menno Dekker van NU'91 staat hier `kritisch positief' tegenover. NU'91 pleit al jaren voor een aparte salariering voor verpleegkundigen, die nu nog in een CAO zitten met ander ziekenhuispersoneel als technici, koks en hoveniers.