Gerbrands heeft te veel ideale schoonzonen

TOKIO, 27 NOV. Hoger dan de vijfde plaats kan de Nederlandse volleybalploeg bij het WK niet meer eindigen. Dat is een forse duikeling in vergelijking met de afgelopen jaren. Ruzie is er niet, maar dat hoeft geen voordeel te zijn.

Als er bij het WK volleybal een publieksprijs voor de aardigste ploeg te vergeven zou zijn, zou Nederland daar zeker voor in aanmerking komen. Het team van Toon Gerbrands zit vol met ideale schoonzonen en dat kunnen de overbeleefde Japanners erg apprecieren. Maar dergelijke waardering is in de topsport eerder een nadeel dan een voordeel.

De vriendelijke karakters van deze generatie volleyballers vormen een probleem in de harde strijd om de topposities. De huidige internationals zeggen geen onderlinge scheldpartijen en ruzietjes nodig te hebben om te presteren. Bij het WK in Japan hebben ze dat echter niet kunnen bewijzen. Tegen Joegoslavie schrok de ploeg van de sterke tegenstander en liet zich gewillig naar een nederlaag spelen. In de partij gisteren tegen Italie werd Nederland zelfs vernederd omdat de ploeg niet in staat bleek het eerdere uitvallen van de zo belangrijke Richard Schuil te verwerken. Een gewone nederlaag was logisch geweest, een totaalscore van slechts tien punten is ook voor een gehavende Nederlandse ploeg beschamend.

Bondscoach Gerbrands is niet blind voor de mentale zwakheden van zijn selectie, maar hij kan er blijkbaar weinig aan doen. Bas van de Goor heeft gezien zijn spel en positie binnen de ploeg alle recht om af en toe keihard zijn mening te geven. Probleem is dat de aardige Brabander zo niet in elkaar zit. Hij probeert wel eens kwaad te zijn en te vloeken, maar nog altijd klinkt dat niet overtuigend. Guido Gortzen, de andere olympisch kampioen van '96 heeft wel de agressie die anderen ontberen. Alleen is het jammer dat zijn boosheid niet zo effectief is. Als Gortzen op tilt slaat, hebben zijn ploeggenoten er alleen maar last van. Bij de oude ploeg werd de Limburger voortdurend op zijn nummer gezet.

De vorige generatie had een paar enorme rotzakken in de gelederen. Spelverdeler Peter Blange was er zo een, maar als laatste der Mohikanen werd hij met zijn eigengereide gedrag juist niet meer getolereerd door de andere internationals. Ook dat zegt genoeg over de verschillen tussen de generaties. Een terugkeer van Blange is met de huidige bondscoach en deze selectie uitgesloten. Maar het lijkt verstandig op zoek te gaan naar andere ex-internationals die te porren zijn voor een rentree en bereid zijn hun opvolgers te helpen. Op eigen kracht blijken die het nog niet te redden.

Henk Jan Held is zo'n coryfee. Hij lag goed bij zijn ploeggenoten, maar was nooit te beroerd om in het veld zijn mond te roeren. Zelfs in de olympische finale van Atlanta kreeg hij het aan de stok met Gortzen. De 31-jarige Held nam na het Europees kampioenschap van vorig jaar afscheid als international. Hij vond het welletjes, maar speelt in de sterke Italiaanse competitie nog steeds probleemloos op het hoogste niveau. Misschien wil hij, desnoods met een aangepast programma, nog wel een Olympische Spelen meemaken.

In het beleid van Top Volleybal Nederland (TVN) staat het formeren van een sterke olympische ploeg centraal. Zelfs, hoe raar dat misschien ook klinkt, het WK geldt eigenlijk als voorbereiding op Sydney 2000. Vandaar ook dat Gerbrands al ver voor dat kampioenschap Blange de aanvoerdersband ontnam en die aan een speler gaf van de nieuwe generatie, Bas van de Goor. Zo kon de Ossenaar op weg naar de Olympische Spelen wennen aan zijn rol. Het betekende het begin van de problemen met Blange, die niet kon garanderen dat hij tot en met 2000 zou blijven spelen en daarom min of meer werd opgeofferd voor de olympische droom.

Op zich is het geen schande dat Nederland nu even uit de topvier van de wereld is geduikeld. De achterstand van de sterkste Nederlandse formatie op de halve-finalisten lijkt niet groot. Ook de vorige generatie heeft er lang over gedaan om de absolute top te bereiken. Veel tweede en derde plaatsen gingen aan het olympisch goud van Atlanta vooraf. Gerbrands en zijn spelers hebben nog twee jaar de tijd tot de volgende Olympische Spelen. In de topsport is dat erg kort. Het WK heeft duidelijk gemaakt dat Nederland niet zonder versterking de weg naar Sydney kan vervolgen. Zo is het de vraag of Mike van de Goor, middenman in de basisploeg, het hoogste niveau wel aankan. In Japan was dat nog niet te zien. Ook wat dat betreft zou een terugkeer van Held een oplossing kunnen zijn. In de breedte van de selectie moet in elk geval iets gebeuren. Een blessure (Schuil) had in Japan tot gevolg dat Nederland in een klap kansloos werd voor een hoge klassering. Als de ploeg zo afhankelijk is van een speler is er sprake van een wel zeer wankele basis. Daarom zou ook een rentree van Olof van der Meulen geen overbodige luxe zijn. De `vuilnisman' van de oude ploeg zou een perfecte stand-in zijn voor de blessuregevoelige Schuil.

Van der Meulen staat zeker niet te springen voor een plek tussen de wisselspelers, maar wie de Fries op zijn eergevoel aanspreekt heeft een kans op slagen. Daar ligt een taak voor Gerbrands. De coach zegt dat hij, met uitzondering van de kwestie-Blange, geen invloed heeft gehad op het besluit van een aantal internationals om te stoppen. Aan de andere kant heeft hij ook geen echte handreiking in hun richting gedaan om daarvan af te zien. Daar lijkt het nu wel tijd voor.