WOORDENBOEK DER NEDERLANDSCHE TAAL

Het Woordenboek der Nederlandsche Taal (WNT) heeft verschillende records op zijn naam staan. Het is het grootste woordenboek ter wereld en daar zijn ze in Leiden, waar het wordt gemaakt, erg trots op. Het telt 40 dikke banden, 45.805 bladzijden en beschrijft tussen de 350.000 en 400.000 woorden uit de periode 1500 tot circa 1921.

Een ander record wordt minder prominent naar voren gebracht: geen lexicografisch project liep ooit zo uit. De voorbereidingen begonnen in 1851. Matthias de Vries, de eerste hoofdredacteur, dacht het boek in acht banden in ongeveer 25 jaar klaar te hebben. De eerste aflevering verscheen in 1864 en de laatste in 1998, dus uiteindelijk liep het werk ruim 120 jaar uit.

Het WNT is zonder twijfel de rijkste bron voor de Nederlandse taal. Er zijn zo'n 1,6 miljoen citaten uit bijna tienduizend bronnen in verwerkt. Helaas werden de uitgangspunten enkele malen bijgesteld. Van een hedendaags, beschrijvend en normatief woordenboek (met een terugblik naar de Gouden Eeuw), is het uitgegroeid tot een beschrijvend, wetenschappelijk historisch woordenboek. Keer op keer blijkt hoe moeilijk het is er iets in te vinden. Je moet soms op wel 25 plaatsen kijken om zeker te weten of iets er wel of niet in staat.

Lastig voor hedendaagse gebruikers is bovendien dat de redactie nog altijd de spelling van De Vries en Te Winkel uit 1864 hanteert. Dat geldt zelfs nog voor de drie aanvullende delen, die in 1999 zullen verschijnen. Daarin zullen zo'n 25.000 a 30.000 lacunes worden weggewerkt. In het WNT ontbreken vooral veel wetenschappelijke woorden, leenwoorden en taboewoorden.

Ondanks alle tekortkomingen is het WNT een onmisbaar wetenschappelijk monument voor het Nederlands. Andere woordenboeken, zoals Van Dale, Koenen en Kramers, leunen zeer zwaar op het WNT, dat daarom wel `de moeder aller woordenboeken' is genoemd.

De bruikbaarheid van het WNT is explosief toegenomen doordat het in 1995 op cd-rom is gezet (tot wreker). Spijtig is wel dat verschillende gedeeltes uit het Woordenboek per ongeluk niet op de cd-rom terecht zijn gekomen.

Het grootste `gat' bedraagt maar liefst 152 bladzijden.

Bibliotheek

Het WNT is in te zien in iedere grotere bibliotheek. Na vele wisselingen wordt het nu uitgegeven door de SDU in Den Haag. De complete papieren editie kost circa 19.000 gulden. De pocketeditie, die een paar jaar geleden werd uitgebracht, is uitverkocht.

Niet bekend