Pinochet is niet onschendbaar; Chili zet Britse regering onder druk

LONDEN/MADRID/SANTIAGO, 26 NOV. Chili zet de Britse regering onder zware druk om ex-dictator Augusto Pinochet niet aan Spanje uit te leveren. Het hoogste Britse beroepscollege, de Law Lords, oordeelde gisteren dat Pinochet niet immuun is voor vervolging wegens misdaden tegen de menselijkheid.

De vijf rechters oordeelden met drie tegen twee stemmen dat het internationaal recht het sinds de Tweede Wereldoorlog mogelijk maakt om staatshoofden te vervolgen wegens genocide, marteling en terrorisme tijdens hun bewind.

“Het internationaal recht maakt duidelijk dat sommige types gedrag, waaronder foltering en gijzelneming, niet acceptabel zijn voor wie dan ook', aldus een van de vijf, Lord Nicholls. “Dit geldt evenzeer voor een staatshoofd, of zelfs meer dan voor anderen; een tegengestelde conclusie zou het internationaal recht tot een schertsvertoning maken.' Onder het bewind van Pinochet, van 1973 tot 1990 werden zeker drieduizend mensen vermoord.

De rechters verwierpen met hun oordeel een eerder vonnis van het Britse Hooggerechtshof dat Pinochet als oud-staatshoofd van Chili immuun was voor rechtsvervolging en uitlevering. De Spaanse regering, die hem onder meer wil vervolgen voor de moord op Spanjaarden was daartegen in beroep gegaan bij de Lords.

In de Chileense hoofdstad Santiago braken gisteren direct na de uitspraak van de Law Lords rellen uit. De politie zette waterkanonnen en traangas in tegen voor- en tegenstanders van Pinochet. President Eduardo Frei waarschuwde gisteren dat “verantwoordelijk en sereen gedrag van onze burgers en onze instituties' een voorwaarde is om uitlevering van Pinochet aan Spanje met succes aan te vechten. Frei zei dat het vonnis de fragiele democratie in zijn land bedreigt.

Nabestaanden van Pinochets slachtoffers, mensenrechtengroeperingen en linkse politici in Chili Spanje en het Verenigd Koninkrijk hebben het vonnis enthousiast ontvangen. “Na 25 jaar draaien eindelijk de wielen van de gerechtigheid. Dit moet tirannen over de hele wereld wakkerschudden', zei Reed Brody van Human Rights Watch gisteren in Londen.

De Britse minister van Binnenlandse Zaken, Jack Straw, kan officieel tot 2 december de uitleveringsprocedure blokkeren op humanitaire en politieke gronden. Vanmorgen heeft Straw om een week uitstel gevraagd. Een ingreep van Straw zou de Britse regering in een lastig parket brengen, omdat zij steeds heeft gezegd dat de zaak-Pinochet zuiver justitieel en niet politiek is. Het zou ook worden uitgelegd als het failliet van de `ethische' buitenlandse politiek die de regering-Blair nastreeft. Een eventuele uitleveringsprocedure kan maanden duren. Vrienden van de ex-dictator zouden op zoek zijn naar een landhuis, waar hij in die tijd comfortabel kan leven.

Het vonnis, dat tot de laatste Lord zijn stem bekend maakte onzeker was, leidde tot hevige emoties. Buiten het House of Lords in Westminster vielen demonstrerende Chilenen elkaar huilend in de armen. De ballingen die al weken posten bij de Londense prive-kliniek waar Pinochet verblijft ontkurkten champagne.

De Nederlandse handelsmissie die onder leiding van premier Kok Zuid-Amerika bezoekt wordt zaterdag in Chili verwacht. Volgens de Rijksvoorlichtingsdienst worden “de ontwikkelingen in de gaten gehouden', maar gaat het bezoek “vooralsnog gewoon door'.