Oorlogsverleden Japan domper op bezoek Jiang

TOKIO, 26 NOV. Onenigheid over de Tweede Wereldoorlog heeft vandaag de ondertekening verhinderd van een gezamenlijke verklaring van de leiders van Japan en China bij de afsluiting van hun topontmoeting. President Jiang Zemin arriveerde gisteren voor het eerste staatsbezoek ooit van een Chinese president aan Japan.

De afgelasting van de geplande ondertekeningsceremonie is een domper op het bezoek, dat de inleiding had moeten zijn tot betere banden tussen de twee buurlanden. Jiang en premier Keizo Obuchi hebben wel overeenstemming bereikt over alle andere onderwerpen op de agenda. Maar de verklaring over `vriendschappelijke samenwerking voor ontwikkeling en vrede' bleef een struikelblok wegens de Chinese onvrede over de Japanse opstelling.

Discussie over een verwijzing naar de oorlog zorgde de afgelopen dagen voor veel hoofdpijn bij de onderhandelaars. Japan stelt dat het bij het aangaan van diplomatieke banden met China in 1972 al heeft verklaard “diep berouw' over het oorlogsverleden te hebben, en weigerde in de gezamenlijke verklaring nu verder te gaan dan die formulering. Japan stelde China slechts een mondeling excuus voor, uit te spreken door premier Obuchi. Obuchi heeft dat ook gedaan, maar voor president Jiang Zemin van China was dit niet voldoende. “Sommigen zeggen dat het geschiedenisprobleem al voldoende is besproken, maar daar ben ik het niet mee eens', aldus Jiang Zemin, geciteerd door de publieke omroep NHK.

China en Japan hebben het niet-ondertekenen van de verklaring beide gebagatelliseerd. Een woordvoerder van het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken zei vandaag in Peking dat het niet gaat om de handtekening, “maar hoe letter en geest van het document worden geimplementeerd'. De Japanse regeringswoordvoerder zei vandaag zelfs dat er “sowieso geen ondertekeningsceremonie was gepland'. Dit klopt echter niet met het programma zoals dat afgelopen dinsdag door het ministerie van Buitenlandse Zaken werd bekendgemaakt. De ceremonie stond er expliciet op.

Het conflict zorgde ervoor dat publicatie van de gezamenlijke verklaring werd uitgesteld. De eerste berichten over de inhoud geven aan dat regionale problemen als Taiwan, Noord-Korea en het tegengaan van de verspreiding van kernwapens aan de orde zijn geweest.

De omroep NHK bericht dat Obuchi tegenover Jiang Zemin heeft verklaard dat Taiwan een onafscheidelijk onderdeel is van China en dat Japan geen steun zal geven aan onafhankelijkheid van het eiland. Naast het probleem rond de geschiedenis hecht China het meeste waarde aan de kwestie-Taiwan, en op dit punt zou China de topontmoeting als een succes beschouwen.

Wel plaatsten vandaag de ministers van Buitenlandse Zaken van beide landen hun handtekening, en wel onder een akkoord over samenwerking op gebieden als milieu en economie.