Geen partij heeft duidelijke steun Turkse volk

ANKARA, 26 NOV. De regering van de Turkse premier Yilmaz is alweer de derde die sinds de verkiezingen van december 1995 wordt weggestuurd. De vorming van een nieuw kabinet wordt ook moeilijk.

De val van de Turkse regering is een uitvloeisel van de politieke instabiliteit die het land al enkele jaren in haar greep houdt. Geen enkele politieke partij beschikt over een duidelijke voorkeur van het Turkse volk. De regering Yilmaz is de derde die sinds de parlementsverkiezingen in december 1995 de handdoek in de ring moet gooien. Ofwel omdat men het onderling niet eens kon worden, zoals in de eerste zes maanden tussen de twee leiders van de liberale en conservatieve partijen, Mesut Yilmaz en Tansu Ciller, het geval was, ofwel omdat de regering een fundamentalistische koers insloeg die het in meerderheid seculiere Turkse volk niet welgevallig was.

De minderheidsregering van Mesut Yilmaz had vooral tot taak om de dreigende islamisering van Turkije tot staan te brengen, die onder premier Necmettin Erbakan de eerste moslim-fundamentalistische premier in de 75-jarige geschiedenis van de Turkse republiek, in gang was gezet.

Yilmaz voerde de achtjarige algemene leerplicht in en sloot tegelijkertijd de religieuze middenschool, die steeds populairder werd in Turkije en waardoor zich een nieuwe, meer religieus georienteerde generatie ontwikkelde, wat met name de seculiere militairen in Turkije grote schrik inboezemde.

Maar Yilmaz erfde nog een ander probleem: de banden tussen staat, mafia en politiek. Hij zag het als zijn historische taak om die te ontrafelen om de Turkse bureaucratie te zuiveren van de ultranationalistische mafia. Die banden bleken omvangrijker te zijn dan een verstrengeling van belangen tussen de veiligheidsautoriteiten, vooral in het door de Koerdische guerrillastrijd geteisterde zuidoosten van het land, en de onderwereld. De mafia opereerde ook op grote schaal in de economie.

Yilmaz die in zijn partij wordt omgeven door tal van parlementariers die worden beschuldigd van banden met de mafia, verslikte zich uiteindelijk in zijn eigen opdracht. Hij, en zijn staatsminister van Economie, Gunes Taner intervenieerden bij de verkoop van de staatsbank Turkbank. Na bekendmaking hiervan door de ondernemer Korkmaz Yigit, bracht de op macht beluste oppositie in het parlement Yilmaz gisteren ten slotte ten val.

Het grote scala scenario's voor een eventuele nieuwe regering die nu in Turkije circuleren, geeft al aan hoe moeizaam het is om een sterke regeringsploeg samen te stellen.

Zowel links als rechts is hopeloos verdeeld. Dat geeft de moslim-fundamentalisten een ongekende machtspositie, maar deze stuiten juist weer op fel verzet van het leger.

Tegelijkertijd staat Turkije aan de vooravond van wat wel eens een omwenteling in de Turks-Koerdische zaak zou kunnen beteken. Het afzweren van geweld door Adullah Ocalan, de leider van de Koerdische Arbeiders Partij (PKK), die op 12 november op het vliegveld van Rome werd aangehouden, geeft uitzicht op een einde van de separatistische terreur in Zuidoost-Turkije. Het lijdt geen twijfel dat dat niet alleen de hoop is van veel Turkse Koerden, maar ook van Europa en de VS, die al jarenlang in Ankara aandringen op een politieke oplossing van het Koerdenvraagstuk.

Om die te bewerkstelligen zijn een sterke regering nodig en de politieke wil om te veranderen. Aan beide ontbreekt het al geruime tijd. En de val van de regering-Yilmaz leidt de aandacht alleen maar verder af van deze cruciale kwestie. Niet de Koerden maar de binnenlandse machtsperikelen houden de Turkse politici vooral bezig.